Bloedonderzoek FAQ

v.14 Januari 2020

Algemene vragen en antwoorden

1. Wat is er aan de hand?

Recent is na onderzoek vastgesteld dat in ons ziekenhuis gebitsreinigingen zijn uitgevoerd met een instrument dat niet volgens de geldende hygiënerichtlijnen werd schoongemaakt. Het gaat om de zogenaamde ultrasoontip (ook wel ultrasoonscaler genoemd) die gebruikt wordt bij een gebitsreiniging om tandsteen los te trillen van tand of implantaat.

Tijdens zo’n behandeling kan het tandvlees bloeden, waardoor bloedoverdraagbare virussen op deze ultrasoontip terecht kunnen komen. Bij goed opvolgen van de hygiënerichtlijnen is dit geen probleem, maar als dit niet gebeurt bestaat er een zeer kleine kans op overdracht van deze virussen naar de daarop volgende patiënt.

Thermische desinfectie (d.m.v. hitte) is de aangewezen methode om dit instrument te desinfecteren. Op 27 januari 2014 werd het instrument waar de ultrasoontip onderdeel van is voor het laatst aangeboden voor thermische desinfectie. Sindsdien werd alleen chemische desinfectie (d.m.v. alcohol) toegepast. Dit is niet conform de huidige hygiënerichtlijnen.

Hoewel de kans zeer klein is, kunnen we de overdracht van een virus niet helemaal uitsluiten. Het Catharina Ziekenhuis staat voor veilige zorg. Daarom willen wij uit voorzorg een bloedonderzoek doen bij patiënten die na 27 januari 2014 met deze ultrasoontip in ons ziekenhuis zijn behandeld, waarbij we testen op hepatitis B, hepatitis C (geelzucht) en hiv.

2. Wat is een ultrasoontip of ultrasoon scaler? Bij welke behandelingen wordt dit instrument gebruikt?

Een ultrasoontip, ook wel ultrasoonscaler genoemd, is een onderdeel van een ultrasone reiniger. Zo’n reiniger wordt tijdens een gebitsreiniging gebruikt om tandsteen los te trillen van de tand of een implantaat. Via een holle toevoer wordt het instrument gekoeld met water. Deze waterstroom zorgt voor spoeling van het instrument en zal ook het eventuele bloed verdunnen. Ook trilt het instrument (ultrasoon) waardoor de kans dat bloed zich aan het instrument hecht zeer klein is.

Kans op een besmetting

3. Waarom worden patiënten opgeroepen om bloed af te staan?

Tijdens een behandeling met een ultrasoontip kan het tandvlees bloeden, waardoor bloedoverdraagbare virussen op deze ultrasoontip terecht kunnen komen. Dit kan alleen gebeuren als de patiënt een bloedoverdraagbaar virus bij zich draagt.

Bij goed opvolgen van de hygiënerichtlijnen is dit geen probleem, maar als dit niet gebeurt bestaat er een kleine kans op overdracht van deze virussen naar de daarop volgende patiënt.

Hoewel de kans zeer klein is, kunnen we de overdracht van een virus niet helemaal uitsluiten. Daarom willen wij uit voorzorg een bloedonderzoek verrichten bij patiënten die na maandag 27 januari 2014 met deze ultrasoontip in het ziekenhuis zijn behandeld. In dit bloedonderzoek testen we op hepatitis B, hepatitis C (geelzucht) en hiv.

Over de uitslag krijgen patiënten binnen twee weken na de test schriftelijk bericht. Als er bij patiënten aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B, C of hiv, roepen we die patiënten telefonisch op voor een afspraak bij een medisch specialist voor verder onderzoek en indien nodig voor behandeling.

4. Hoe groot is de kans op een besmetting?

De kans op een besmetting is zeer klein door verschillende gunstige factoren zoals hieronder beschreven, maar overdracht van een virus is helaas niet helemaal uit te sluiten.

Door de trillingen van de ultrasoontip is de kans dat vuil zich aan het instrument hecht zeer klein. Bovendien gaat er tijdens de behandeling continu onder hoge druk water door het instrument. Bloed wordt hierdoor verdund. Het gevolg is dat het instrument er meestal schoon uit ziet. Echter, er is niet gecontroleerd of dat na elke behandeling het geval was. Omdat we niet zeker weten of er bloed op het instrument na de behandelingen is achtergebleven, roepen we patiënten op voor een bloedonderzoek.

Overdracht van een bloedoverdraagbaar virus kan alleen plaatsvinden als de patiënt die voor u behandeld is besmet is met één van de genoemde virussen. Deze kans is zeer klein: 0,35% van de Nederlandse bevolking is besmet met het hepatitis B virus, 0,2% met het hepatitis C virus en 0,1% met hiv.

Als een patiënt die bekend is met hepatitis of hiv behandeld wordt voor deze virussen en het virus daardoor niet meer zichtbaar is in het bloed, dan is het virus ook niet meer overdraagbaar. De schatting is dat 10% van de mensen met chronische hepatitis B, 25-50% van de mensen met chronische hepatitis C en 85% van de mensen met hiv de juiste behandeling krijgen, waardoor het virus niet meer zichtbaar is in het bloed.

Als er toch besmetting heeft plaatsgevonden en het virus niet vanzelf al door het lichaam is opgeruimd, dan zijn er goede behandelmogelijkheden beschikbaar.

Vragen over de behandelmogelijkheden? Zie vraag 19, 21 en 23.

5. Wat als blijkt dat ik besmet ben?

Als er in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B, C of hiv, roepen wij u telefonisch op voor een afspraak bij een medisch specialist voor verder onderzoek en zo nodig voor behandeling.

Hepatitis B geneest spontaan in 95% van de gevallen, hepatitis C in 25% van de gevallen. Als het virus niet vanzelf door het lichaam wordt opgeruimd spreek je van een chronische infectie. Een chronische infectie met hepatitis B, hepatitis C of hiv is in de meeste gevallen goed te behandelen.

Het kan zijn dat we in uw bloeduitslagen zien dat het virus door uw lichaam is opgeruimd. Toch roepen wij u dan op voor een vervolgafspraak voor nader onderzoek en uitleg hierover.

Vragen over de behandelmogelijkheden? Zie vraag 19, 21 en 23.

6. Hoe weet het Catharina Ziekenhuis dat de bron van de besmetting in/bij het ziekenhuis ligt?

De kans is aanwezig dat tijdens het bloedonderzoek een virus wordt gevonden. De kans op een besmetting via de ultrasoontip is zeer klein. Daarnaast kan iemand een infectie met hepatitis B, C of hiv ook op een andere manier oplopen. Indien een patiënt besmet is, kan het lastig vast te stellen zijn of de bron van de besmetting in het ziekenhuis ligt. Hiervoor is het van groot belang dat een zo groot mogelijk deel van de opgeroepen patiënten dit bloedonderzoek ondergaat.

Uit ons onderzoek zal moeten blijken of de overdracht heeft plaatsgevonden tijdens de gebitsreiniging met het ultrasone instrument. Natuurlijk houden wij alle patiënten op de hoogte van dat onderzoek.

De gezondheid van onze patiënten is voor ons het allerbelangrijkste. Als een patiënt drager blijkt te zijn van één van de geteste virussen dan brengen wij de patiënt direct in contact met een medisch specialist voor verder onderzoek en zo nodig voor behandeling.

Oproep voor bloedonderzoek

7. Welke patiënten worden opgeroepen?

Alle patiënten die na maandag 27 januari 2014 in ons ziekenhuis een gebitsreiniging hebben ondergaan waarbij gebruik is gemaakt van de ultrasoontip worden opgeroepen om bloed af te staan voor onderzoek.

8. Ik heb vóór maandag 27 januari 2014 een gebitsreiniging in uw ziekenhuis gehad. Waarom word ik niet opgeroepen?

Uit onderzoek blijkt dat het probleem zich pas na maandag 27 januari 2014 aandient. Voor die datum werden de juiste hygiënische richtlijnen gevolgd om het instrument te reinigen.

9. Ik heb na maandag 27 januari 2014 ook een gebitsreiniging gehad in uw ziekenhuis. Waarom word ik niet opgeroepen?

Het ziekenhuis heeft alle patiënten die na maandag 27 januari 2014 zijn behandeld met de ultrasoontip opgeroepen. Daarnaast zijn na die datum ook andere mondhygiëne behandelingen in het ziekenhuis verricht, waarbij de ultrasoontip niet is gebruikt. Uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat bij deze andere behandelingen de kans op overdracht van bloedoverdraagbare virussen uitgesloten is.

10. Ik heb na 27 januari 2014 ook een gebitsreiniging gehad. Ik weet zeker dat tijdens die behandeling een ultrasone reiniger is gebruikt. Waarom word ik niet oproepen?

Het ziekenhuis heeft alle patiënten opgeroepen die vanaf maandag 27 januari 2014 een gebitsreiniging hebben ondergaan waarbij de ultrasoontip is gebruikt. Als u geen brief heeft ontvangen en/of twijfelt of u ook zo’n behandeling heeft ondergaan, dan kunt u contact opnemen met het ziekenhuis om na te gaan of u alsnog in aanmerking komt voor het bloedonderzoek. Het ziekenhuis is voor deze vragen tijdens kantooruren (08.00 uur - 16.30 uur) te bereiken via 040 – 244 05 50.

11. Ik voldoe aan alle kenmerken en toch ben ik niet opgeroepen. Wat moet ik doen?

Het ziekenhuis heeft alle patiënten opgeroepen die vanaf maandag 27 januari 2014 een gebitsreiniging hebben ondergaan waarbij de ultrasoontip is gebruikt. Als u geen brief heeft ontvangen en/of twijfelt of u ook zo’n behandeling heeft ondergaan, dan kunt u contact opnemen met het ziekenhuis om na te gaan of u alsnog in aanmerking komt voor het bloedonderzoek. Het ziekenhuis is voor deze vragen tijdens kantooruren (08.00 uur – 16.30 uur) te bereiken via 040 – 244 05 50.

Het bloedonderzoek

12. Ik heb een brief ontvangen van het Catharina Ziekenhuis waarin staat dat ik een bloedonderzoek moet ondergaan. Hoe snel kan ik waar terecht?

De bloedafname vindt plaats in het Catharina Ziekenhuis, polikliniek Bloedafname (route 430). Wij vragen u een identiteitsbewijs, het ziekenhuispasje, de brief en het bijgesloten laboratoriumformulier mee te nemen. Aan de test zijn uiteraard geen kosten voor u verbonden. De bloedafname is geopend van maandag tot en met vrijdag van 08.00 uur tot 19.30 uur. U hoeft geen afspraak te maken.

U krijgt van ons een gratis uitrijkaart voor de parkeerplaats. De gemaakte reiskosten worden vergoed.
Mocht u niet in staat zijn om naar ons ziekenhuis te komen voor bloedafname, dan vragen wij u om ons te bellen op 040 – 244 05 50.

Over de uitslag krijgt u binnen twee weken na de test schriftelijk bericht. Als er in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B, C of hiv, roepen wij u telefonisch op voor een afspraak bij een medisch specialist voor verder onderzoek en zo nodig voor behandeling.

13. Moet ik nuchter zijn voor het bloedonderzoek?

Nee, voor het bloedonderzoek hoeft u niet nuchter te zijn.

14. Hoe snel na bloedafname krijg ik de uitslag te horen?

Over de uitslag krijgt u binnen twee weken na de test schriftelijk bericht. Als er in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B, C of hiv, zullen we u telefonisch oproepen voor een afspraak bij een specialist voor verder onderzoek en zo nodig behandeling.

15. Stel dat ik besmet ben, wat is dan de volgende stap?

Als er in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B, C of hiv, zullen we u telefonisch oproepen voor een vervolgafspraak. U wordt dan gezien door een medisch specialist die met u de uitslagen bespreekt en zo nodig afspraken maakt voor verder onderzoek en behandeling.

Indien u besmet bent met hepatitis B, C of hiv is het lastig vast te stellen of de bron van de besmetting in het ziekenhuis ligt. Hiervoor is het van groot belang dat een zo groot mogelijk deel van de opgeroepen patiënten dit bloedonderzoek ondergaat. Ons vervolgonderzoek zal uit moeten wijzen of de overdracht heeft plaatsgevonden tijdens de behandeling met de ultrasoontip. Natuurlijk houden wij u op de hoogte van dat onderzoek.

16. Wie betaalt de kosten voor dit onderzoek? Gaat dit van mijn verplicht eigen risico af?

Nee, aan de test zijn uiteraard geen kosten voor u verbonden. U krijgt van ons een uitrijkaart voor de parkeerplaats. Ook de gemaakte reiskosten worden vergoed.

17. Welke maatregelen heeft het ziekenhuis genomen nadat dit bekend werd?

Nadat bekend werd dat de hygiënerichtlijnen voor dit instrument niet zijn gevolgd, zijn deze behandelingen per direct gestopt.

Mondhygiëne behandelingen zijn geen primaire taak van een ziekenhuis. Daarom heeft het ziekenhuis besloten om deze behandelingen niet meer uit te voeren. Als een patiënt een gebitsreiniging moet ondergaan, worden patiënten voor hun behandeling doorverwezen naar hun tandartspraktijk.

Het ziekenhuis heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) op de hoogte gebracht. In overleg met de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) heeft het ziekenhuis besloten patiënten op te roepen voor een bloedonderzoek.

18. Hoe heeft dit kunnen gebeuren?

Vooropgesteld: dit had nooit mogen gebeuren.

Het ziekenhuis is ingericht op het opvolgen van ziekenhuisprocedures en protocollen. De gebitsreinigingen vallen onder tandheelkunde. Uit onderzoek blijkt dat specifiek deze tandheelkundige behandeling buiten het zicht van alle ziekenhuiscontroles is uitgevoerd. Het ziekenhuis betreurt het dat het onvoldoende toezicht heeft uitgeoefend op deze specifieke procedure.

Nadat bekend werd dat de hygiënerichtlijnen voor de ultrasoontip niet zijn gevolgd, zijn deze behandelingen met dit instrument per direct gestopt.

Mondhygiëne behandelingen zijn geen primaire taak van een ziekenhuis. Daarom heeft het ziekenhuis besloten om deze behandelingen niet meer uit te voeren. Als een patiënt een gebitsreiniging moet ondergaan, worden patiënten voor hun behandeling verwezen naar hun eigen tandartspraktijk.

Het ziekenhuis heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) op de hoogte gebracht. In overleg met de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) heeft het ziekenhuis besloten patiënten op te roepen voor een bloedonderzoek.

Hepatitis B

19. Wat is hepatitis B?

Hepatitis B is een besmettelijke ziekte en wordt veroorzaakt door een virus. Het hepatitis B-virus kan een ontsteking aan de lever veroorzaken. Bij een klein deel van de patiënten - in 5 % van de gevallen - blijft de infectie bestaan en gaat deze over in een chronische infectie. Deze kan actief of inactief zijn. Als een chronisch actieve hepatitis B-infectie niet wordt behandeld kan na 10-20 jaar in 20% van de gevallen verlittekening van de lever ontstaan, dat heet levercirrose. Een patiënt met levercirrose heeft 1-3% kans op het krijgen van leverkanker.

Als een chronisch actieve hepatitis B-infectie wordt behandeld, voorkomt dit het ontstaan van levercirrose en is de kans op leverkanker vergelijkbaar met iemand zonder hepatitis B. Bij een chronisch actieve hepatitis B is regelmatige controle noodzakelijk.

Bij chronische inactieve hepatitis B blijft het virus, zonder klachten te veroorzaken, sluimerend aanwezig. Chronisch inactieve hepatitis B heeft op de lange duur meestal weinig gevolgen. Het is wel mogelijk dat een chronisch inactieve hepatitis B overgaat in een actieve hepatitis B en daarmee dezelfde gevolgen kan hebben. Daarom is ook bij een chronisch inactieve hepatitis B regelmatige controle noodzakelijk.

20. Is hepatitis B goed te behandelen?

Ja, bij 95 % van de mensen geneest hepatitis B spontaan binnen zes maanden zonder medicijnen. Blijft het hepatitis B-virus langer dan zes maanden in uw bloed en is er sprake van een chronisch actieve infectie, dan kan een behandeling met medicijnen zinvol zijn. Die behandeling bestaat uit het innemen van één tablet per dag. Daarmee zal het virus binnen enkele maanden niet meer zichtbaar zijn in het bloed en ook niet meer overdraagbaar zijn.

Als in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis B - ook als deze al door het lichaam is opgeruimd - wordt u toch telefonisch opgeroepen voor een afspraak. Tijdens die afspraak met een arts worden (indien nodig) de behandelmogelijkheden met u doorgesproken.

Hepatitis C

21. Wat is hepatitis C?

Het hepatitis C-virus wordt vooral via bloed overgedragen. Het hepatitis C-virus veroorzaakt in eerste instantie een (meestal ongemerkte) acute infectie. Deze gaat bij 75% van de patiënten over in een chronische infectie. Deze groep wordt ‘drager’ van het virus.

Als hepatitis C niet wordt behandeld ontstaat in 20% van de gevallen levercirrose en als gevolg daarvan in 1 tot 3% van de gevallen leverkanker.

Als een chronische hepatitis C-infectie wordt behandeld voorkomt dit het ontstaan van levercirrose en is de kans op leverkanker vergelijkbaar met iemand zonder hepatitis C.

22. Is hepatitis C goed te behandelen?

Ja, hepatitis C is goed te behandelen met medicijnen. De kans op genezing na een medicijnkuur van 8-12 weken is bijna 100%.

Als hepatitis C niet wordt behandeld ontstaat in 20% van de gevallen levercirrose en als gevolg daarvan in 1 tot 3% van de gevallen leverkanker.

Als een chronische hepatitis C-infectie wordt behandeld voorkomt dit het ontstaan van levercirrose en is de kans op leverkanker vergelijkbaar met iemand zonder hepatitis C.

Als in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hepatitis C (ook als deze al spontaan is genezen), wordt u telefonisch opgeroepen voor een vervolgafspraak. Tijdens die afspraak met een arts worden indien nodig de behandelmogelijkheden met u doorgesproken.

Hiv

23. Wat is hiv?

Hiv is de afkorting voor humaan immunodeficiëntie virus. Het virus richt zich vooral op cellen van ons afweersysteem. Deze cellen worden in de loop van een hiv-infectie, als deze niet wordt behandeld, geleidelijk aan vernietigd, waardoor mensen met hiv een slechtere afweer hebben tegen allerlei infecties en ook een hoger risico hebben op bepaalde vormen van kanker.

Als een hiv infectie niet wordt behandeld zullen patiënten overlijden aan de complicaties van de slechte afweer. Als de hiv infectie wel wordt behandeld, stopt dit proces, verbetert de afweer en is de levensverwachting bijna net zo goed als van een persoon zonder hiv.

24. Is hiv goed te behandelen?

Ja, hiv is goed te behandelen. De meeste mensen gebruiken hiervoor één tablet per dag. Vooralsnog zal een patiënt met een hiv-infectie wel zijn/haar hele leven medicijnen moeten gebruiken. Daarmee zal het virus binnen enkele maanden niet meer zichtbaar zijn in het bloed en ook niet meer overdraagbaar. De levensverwachting van een persoon met hiv die behandeld wordt is bijna net zo goed als van een persoon zonder hiv.

Als in uw bloed aanwijzingen worden gevonden voor een besmetting met hiv, wordt u telefonisch opgeroepen voor een vervolgafspraak. Tijdens die afspraak met een medisch specialist worden de behandelmogelijkheden met u doorgesproken.

Vragen

25. Andere vragen?

Heeft u vragen die niet in dit document worden beantwoord, dan kunt u tijdens kantooruren (08.00 uur – 16.30 uur) bellen met 040 – 244 05 50.