Mensen met etalagebenen krijgen niet de beste zorg

prof. dr. Joep Teijink

vaatchirurg

Ik ben een vaatchirurg die, net als mijn collega's, het liefst zijn dagen vult op de operatiekamer. De grote groep patiënten met etalagebenen zijn daarom voor mij een uitkomst. Het zijn er alleen al in Nederland bijna een miljoen, waarvan de helft zulke ernstige klachten heeft dat ze zelfs graag geopereerd worden. Ik blij, patiënt blij, toch? Nee dus! Want ik vind juist dat deze patiëntengroep niet geopereerd moet worden. Sterker nog, ze horen eigenlijk niet eens in het ziekenhuis thuis.

Etalagebenen. Het klinkt misschien wat grappig, maar het is een serieus probleem. 800.000 tot een miljoen Nederlanders hebben last van vernauwingen of verstoppingen in de beenslagaders. Bij de helft daarvan leidt dit tot claudicatio intermittens ofwel etalagebenen. Waarom deze bijnaam? Vanwege de vernauwingen in de slagaders komt er te weinig zuurstofrijk bloed bij de spieren, waardoor deze bij lichte inspanning al sneller verkrampen. Dit kan flink pijn doen. Mensen die hier last van hebben, weten zich vaak geen houding te geven en blijven maar even voor een etalageruit staan, tot de pijn weer gezakt is. Dan lopen ze door, tot de pijn opnieuw opsteekt. En dan houden ze voor een andere winkelruit halt.

Op mijn poli in het Catharina Ziekenhuis zie ik regelmatig patiënten met deze klachten. En ik herken het probleem (niet voor niets zit ik in het dagelijks bestuur van het Claudicatio netwerk) dus wil ze graag helpen. Maar eigenlijk vind ik dat ik ze niet hoef te helpen. Klinkt misschien wat hard en vreemd uit de mond van een medisch specialist die toch ook zijn brood moet verdienen. Maar ik vind dat mensen met deze klachten beter af zijn bij de huisarts. Want hoewel deze mensen in de praktijk vaak gedotterd worden, zijn ze een stuk beter geholpen met gesuperviseerde looptherapie en leefstijl coaching. Dotteren is voor een kleine groep patiënten wel effectief, maar bij de meesten keren de klachten na verloop van tijd gewoon weer terug. Terwijl de pijnvrije loopafstand juist aanzienlijk en blijvend kan worden vergroot als je onder begeleiding van een daartoe gespecialiseerde (ClaudicatioNet) fysiotherapeut actief gaat oefenen. Dat is al lang en breed bewezen, maar dat besef wil maar niet doordringen bij alle betrokken partijen.

Het zou te makkelijk zijn om één schuldige groep aan te wijzen, want het is een ingewikkeld probleem waarbij verschillende belanghebbenden er samen voor zorgen dat we blijven doen wat we altijd deden. En dat is helaas niet de beste zorg aanbieden. Laat ik om te beginnen de hand in eigen boezem en die van mijn vakbroeders steken. Vaatchirurgen beslissen vaak te snel om tot dotteren over te gaan. Ten eerste is het veel makkelijker om de patiënt in twee minuten te vertellen dat hij gedotterd gaat worden in plaats van een kwartier lang uit te leggen dat er looptraining gevolgd moet worden, inclusief een leefstijlverandering. En ten tweede: vaatchirurgen zijn niet voor niets chirurgie gaan doen. Het mensen helpen door aan hun bloedvaten te 'sleutelen', dat is wat we graag doen. En dan komen we meteen bij het volgende probleem: het levert nog geld op ook. Want zorgverzekeraars vergoeden wel een medische interventie (dotteren), maar niet een gesprek van een half uur om een patiënt voldoende kennis bij te brengen om zelf de verstandigste keuze te maken.

Huisartsen op hun beurt verwijzen te gemakkelijk door. Dat is geen verwijt, maar wel een feit. In hun ogen is een patiënt met etalagebenen nog steeds het beste af bij de vaatchirurg. Dus zonder zelf verder te kijken, volgt in veel gevallen (te) snel een doorverwijzing naar het ziekenhuis. En de huisartsen die wél op de hoogte zijn van het alternatief, konden dit niet aanbieden omdat looptherapie niet verzekerd werd. Inderdaad, KONDEN! Want vanaf dit jaar zit een traject ClaudicatioNet in het basispakket. Daarmee is de onmogelijke situatie dat patiënten niet de eigen bijdrage van een paar 100 euro konden opbrengen en dan maar voor een dotter behandeling gingen (van vele duizenden euro's) verleden tijd.

Maar dan blijft er natuurlijk ook nog de patiënt zelf. Teveel patiënten worden liever gedotterd. Dan maak je namelijk iemand anders verantwoordelijk voor je probleem en niet jezelf. Want is het niet veel fijner om 's ochtends naar het ziekenhuis te komen, een ingreep te ondergaan en 's avonds weer lekker in je bed te liggen, dan om maandenlang aan jezelf te werken? Je conditie opbouwen, van je coach te horen krijgen dat je moet stoppen met roken, meer moet bewegen? Nee, dat willen mensen toch liever niet. 'Doe mij maar die dotter...'.

Voor de duidelijkheid, de kans op etalagebenen is veel groter bij rokers, mensen met overgewicht, hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterol. Het is soms een lastige patstelling die we niet altijd kunnen doorbreken. Iedereen, dokters en patiënten, moet bereid zijn af te stappen van 'oude gewoontes' en er voor open moeten staan om anders te willen denken. Ik ben er klaar voor, ik hoop dat de rest volgt. Zodat we in 2018 kunnen zeggen: Mensen met etalagebenen kregen niet de beste zorg!


Naar overzicht Catharina Blogs

Deel deze pagina

Reacties op deze pagina (13)

plaats reactie

Barbara van Geffen

Bij mij wordt een etalagebeen vermoedt. Kan als ik geluk heb tegenwoordig nog maar twee minuten zonder vreselijke pijn in linkerbeen lopen. Ook tijdens het fietsen heel veel pijn in bovenbeen. Bij deze activiteiten heb ik naast veel pijn een doof gevoel in mijn been en voet. Kan er vaak niet eens op blijven staan want gevoel is helemaal weg. Probeer zo veel als mogelijk te bewegen maar lukt gewoon niet meer. Toch maar dotteren dan want deze pijn is niet uit te houden

R Westerterp

Etalage benen? Veel wandelen maakt haarvaatjes aan. Ga ook zwemmen, kortom blijf in beweging op verschillende fronten.

saskia brands

bij deze even reactie, ik heb ook heel erg pijn in mijn benen, zeker s nachts,ik moet zeggen dat ik het gevoel heb, dat ik inde woestijn sta te roepen, t jee wat worden mijn klachten gebagataliseerd, ik ben 45 jaar kapster geweest , en heb nooit last van mijn benen gehad, wel heb ik va mijn 17 jaar een moeilijk inte regelen bloeddruk, zit in de familie.. wellicht dat de klachten hiermee verband houden, , daarom kan ik niet alles innemen ook pijnstillrs niet , alles geeft hartkloppingen , de ha zegt de dopler test is ok,, ik heb el kousen tot aan mijn lies , maar geeft veel druk op de spatader op t dijbeen, de ha kijkt niet eens ,en gaf aan neem maar zwaardere kousen, ik hrb wel wat overgewicht heb maat 46,, dat ben in na teerder lezen vandeze site maar gaan aanpakken,, ik moet zeggen , dat ik alles bijelkaar genomen hier erg onzeker vn word helemaal omdat er in fam hartklachten zijn wie geeft mij advies

Catharina Ziekenhuis

Geachte mw. Brands, Het is niet mogelijk om op het verhaal wat u heeft beschreven een diagnose te stellen. Ik lees echter dat u nog geen een vaatchirurg heeft bezocht? U zou met uw huisarts kunnen bespreken of u eens door de fleboloog/vaatchirurg in Sliedrecht gezien zou kunnen worden. Staand beroep, spataderen waarvoor steunkous, overgewicht…. met vriendelijke groet Vaatchirurg prof. dr. Joep Teijink

Andrew Muller

Natuurlijk zal leefstijlverbetering een positief effect hebben. Niet alleen op bloedvatvernauwing. Maar wat wordt gedaan aan de echte oorzaak? Waardoor is er een vernauwing? Is het niet zo dat men nu puur bezig is met symptoombestrijding? Hoe ziet onderzoek er uit m.b.t claudicatio intermittens ? Ik ben erg benieuwd naar bevindingen, en wát er gedaan wordt om hierin meer te weten te komen over dit fenomeen. Mijns inziens hebben zelfs specialisten vaak geen notie over wat er nu precies speelt bij claudicatiopatienten. Want wát als het vaatlijden niet alleen betrekking heeft op vernauwing wat lijdt tot claudicatio? Welke invloed hebben hormonen? Is claudicatio niet een teken dat er misschien meer aan de hand is met bloedvaten over het hele lichaam? Juist vanwege deze dingen lijkt het me helemaal juist dat een huisarts een patiënt doorverwijst naar een huisarts.

Catharina Ziekenhuis

Geachte heer Muller, Dat zijn heel wat goede vragen. Etalagebenen zijn het gevolg van een vernauwing of verstopping in de beenslagaders. De oorzaak is vrijwel altijd slagaderverkalking (oftewel atherosclerose). Slagaderverkalking ontstaat geleidelijk met het ouder worden. In een groep mensen van 75 jaar en ouder is bij vrijwel iedereen in meer of mindere mate slagaderverkalking aanwezig. Gelukkig heeft niet iedereen klachten. Klachten van slagaderverkalking ontstaan pas in een vergevorderd stadium. Het ziekteproces wordt versneld en verergerd door een ongezonde leefstijl, denk aan roken, overgewicht, onvoldoende lichaamsbeweging, verhoogde bloeddruk en -cholesterol. Dit geeft eigenlijk meteen al antwoord op uw eerste vragen: de oorzaak van etalagebenen (slagaderverkalking) is een natuurlijk proces en kan daarom nooit helemaal weggenomen worden, niet met looptherapie noch met een dotterbehandeling/operatie. Wel kunt u het ziekteproces positief beïnvloeden door leefstijlverbetering (bijv. stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, bloeddruk- en cholesterolverlaging). Bij sommige patiënten neemt de slagaderverkalking niet verder toe, bij andere treedt zelfs een verbetering op. Omdat slagaderverkalking in het hele lichaam voorkomt en niet alleen in de beenslagaders, hebben patiënten met etalagebenen inderdaad een verhoogd risico op het krijgen van andere uitingen van hart- en vaatziekten, zoals pijn op de borst, een hartinfarct of beroerte (TIA/herseninfarct). Om patiënten hiertegen te beschermen krijgen zij standaard 2 medicijnen voorgeschreven om levenslang te gebruiken: een bloedplaatjesremmer ook wel ‘kinderaspirientje’ genoemd (acetylsalicylzuur/clopidogrel) en een cholesterolverlager (statine). In principe kan de zorg voor nieuwe patiënten met etalagebenen uitstekend bij de huisarts plaatsvinden. Een vaatchirurg of andere medisch specialist zal in veel gevallen niet meer doen dan wat de huisarts ook kan, namelijk bovenstaande medicijnen voorschrijven en de patiënt verwijzen naar een gespecialiseerde fysiotherapeut voor een traject gesuperviseerde looptherapie. Bij ongeveer 80% van de patiënten leidt looptherapie tot voldoende afname van de klachten. Pas indien na 3 tot 6 maanden onvoldoende verbetering optreedt is verwijzing naar een vaatchirurg aangewezen. De vaatchirurg zal dan aanvullend onderzoek doen naar de aard en ernst van de vernauwing/verstopping en eventueel een dotterbehandeling of operatie adviseren. Wereldwijd wordt veel onderzoek gedaan naar de oorzaken en gevolgen van slagaderverkalking. Zodoende is al veel kennis vergaard waardoor de zorg, prognose en kwaliteit van leven van patiënten met hart- en vaatziekten in de afgelopen decennia aanzienlijk zijn verbeterd. Onze eigen onderzoeksgroep richt zich met name op de verbetering van de behandeling voor patiënten met etalagebenen met gesuperviseerde looptherapie. We verwachten dat hier nog veel winst is te behalen in de komende jaren. Namens vaatchirurg prof. dr. Joep Teijink: David Hageman, arts-onderzoeker

Antoon Aarts

Kreeg TAVONIN als medicijn voorgeschreven binnen een maand geen pijn meer met lopen is een natuurproduct (Ginkgo Biola) werd geleverd door VSM is uit de handel genomen wegens te weinig vraag? Erg vreemd omdat het zo goed helpt en weinig kost? Is hier niets tegen te doen?

Catharina Ziekenhuis

In het verleden heb ik vaker patiënten gehad op mijn poli die dezelfde positieve resultaten aan TAVONIN toeschreven als u. Om die reden heb ik een Cochrane (methodiek) review verricht naar de meerwaarde van Ginkgo B. Deze liet echter zien dat er geen klinisch relevante meerwaarde is. Wat niet wil zeggen dat u, wanneer u met dit veilige en goedkope middel een gunstig effect ervaart, er dan maar mee moet stoppen! Vaatchirurg prof. dr. Joep Teijink

beppie de ridder

Waardering

ook ik had etalagebenen kon maar 5 minuten lopen doorgestuurd naar bloedvatenchirurg ,in annaziekenhuis die heeft gezegd ga maar looptherapie doen dus ik naar de fyisotherapie en ja hoor daar heb ik nu looptherapie en kracht training onder begeleiding, en binnen een jaar goed vooruitgegaan ze zijn tevreden en ik ook en de bloedvatenchirurg ook, ben het dubbele vooruit gegaan zeiden ze, doe het nog steeds 2x in de week viel in het begin niet mee om door de pijn heen te lopen, heb er dus veel baat bij raad het iedereen die dat heeft aan, buiten dat ik deed nooit wat aan sport, had het jaren eerder moeten doen, en ik ben er blij mee, en ja ik vind het nu nog leuk ook , en zeer goede begeleiding vind ik. groetjes beppie

Marijke Hoogemoed

Ik ben al 3x gedotterd en weer een verstopping geconstateerd, die alleen operatief kan worden verholpen. Ben nu sinds 3 weken bezig met looptraining. Is best pittig om door de pijn heen te lopen, maar ik wil dit toch graag volhouden om straks weer lekker mobiel te zijn. Dus ik ga er voor. kan nu al 390 stappen doen! Na 3 weken!

Corien Jansen

Ik ben het heel erg met u een dat mensen zelf meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun gezondheid. Maar wat stelt u voor aan behandeling van etalagebenen bij mijn vader van 87, die altijd heel actief is geweest, wandelen en fietsen, maar nu heel erg veel pijn heeft en bijna niet meer kan lopen. Zij behandeld vaatchirurg wil hem niet opereren. Moet hij nu hiermee maar leren leven of zijn er andere opties?

Catharina Ziekenhuis

Geachte mw. Jansen, Ook een 87-jarige kan in eerste instantie prima worden begeleid door een ClaudicatioNet therapeut. Als dat geen baat heeft en de patiënt voelt zich geïnvalideerd, kan uw vader samen met zijn vaatchirurg kijken of er een mogelijkheid bestaat de bloedvoorziening van de benen te verbeteren. Het wel of niet opereren bij een 87-jarige patiënt wordt bepaald door diverse factoren; type operatie, aanwezigheid en kwaliteit van aders die voor bypass gebruikt kunnen worden, eerdere ingrepen en andere aandoeningen van bijvoorbeeld hart en longen. Al deze factoren worden meegewogen in de balans ziekte vs. risico van ingreep. Een relatief eenvoudige dotter behandeling zal daarbij eerder worden aangeboden/voorgesteld dan een uitgebreide operatie als een broekprothese. Vaatchirurg prof. dr. Joep Teijink

Karin Koopman

Inderdaad. Ook ik heb etalage benen. Ik kon eigenlijk geen 100 meter meer lopen. Mijn huisarts en ook mijn vaat cirurg hebben mij begeleid naar de goede weg. Eerst was ik zwaar terleur gesteld dat ik niet direct geopereerd zou worden zodat ik van de pijn af was. Ik moest stoppen met roken, afvallen en lopen lopen lopen. Zeker in het begin was het zwaar,, mijn hele ongezonde leven stond op zijn kop. Maar na een paar maand viel in eens het kwartje. Ik ben nu een jaar verder en al een half jaar gestopt met roken, 20 kilo af gevallen en ik loop elke dag zeker een paar kilometer, ben er zo blij mee met mijn nieuwe levenswijzere. Liep ik in het begin omdat het moest, nu loop ik omdat het kan. Heb me eer gisteren in geschreven voor een halve loopmarsthon van 21 kilometer.. En dat terwijl ik een jaar geleden geen 100 meter meer kon lopen. Ben zo blij dat mijn huisarts en vaatcirurg mij op het juiste spoor hebben gezet . Ik heb natuurlijk ook veel zelf gedaan, maar hoe zwaar het ook was, zeker in het begin , het was het echt waard. Ik denk achteraf dat als ik geopereerd was , dat het kwartje van ongezond leven nooit was gevallen, dan had ik nu nog gerookt , niet bewogen en te zwaar geweest.

Plaats ook uw reactie

Aanhef

Indien u bij ons bent behandeld, hoe waardeert u onze zorg?

Waardering