Michelangelolaan 2
5623 EJ Eindhoven

040 - 239 91 11

Informatie voor patiënten met een CVA of niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Problemen met prikkelverwerking (Folder)

U heeft een CVA (beroerte) of ander niet-aangeboren hersenletsel (NAH) doorgemaakt. Veel mensen ervaren daarna problemen met het verwerken van prikkels.

In deze folder leest u wat prikkelverwerking is, welke klachten kunnen optreden en wat u zelf kunt doen om overprikkeling te verminderen tijdens opname en thuis.

Wat is prikkelverwerking?

De hele dag ontvangen onze hersenen informatie via de zintuigen: zien, horen, voelen, ruiken en proeven. Deze informatie noemen we prikkels.

Normaal gesproken filteren de hersenen automatisch welke prikkels belangrijk zijn. Na hersenletsel kan dit filtersysteem minder goed werken. Hierdoor komen prikkels sterker of ongefilterd binnen. Dat kan leiden tot overprikkeling.

Wat is overprikkeling?

Overprikkeling ontstaat wanneer uw hersenen meer informatie binnenkrijgen dan zij op dat moment kunnen verwerken. Dit kan lichamelijke, cognitieve en emotionele klachten veroorzaken.

Veelvoorkomende klachten

• Hoofdpijn
• (Extreme) vermoeidheid
• Concentratieproblemen
• Gevoeligheid voor licht en geluid
• Duizeligheid of misselijkheid
• Sneller geïrriteerd of emotioneel reageren
• Moeite met gesprekken of drukke situaties
• Slechter slapen

Overprikkeling betekent niet dat er opnieuw schade ontstaat. Het geeft aan dat uw hersenen tijdelijk overbelast zijn.

Waarom kost prikkelverwerking meer energie?

Na een CVA of NAH werken hersengebieden minder efficiënt samen. Het verwerken van informatie kost daardoor meer tijd en energie dan voorheen. Activiteiten die vroeger vanzelfsprekend waren, zoals een gesprek voeren, televisiekijken of bezoek ontvangen kunnen nu veel inspanning vragen. Vermoeidheid is vaak een belangrijk signaal dat uw grens is bereikt.

Wat kunt u zelf doen?

Het verminderen van prikkels en het goed doseren van activiteiten helpt om klachten te beperken.

1. Zorg voor structuur

• Houd een vast dagritme aan.
• Sta en ga op vaste tijden naar bed.
• Plan activiteiten verspreid over de dag.
• Doe één activiteit tegelijk.

2. Wissel inspanning en rust af

• Neem meerdere korte rustmomenten per dag.
• Rust in een stille ruimte.
• Zet televisie, radio en telefoon uit tijdens rust.
• Sluit eventueel uw ogen of ga liggen.

Wacht niet met rust nemen tot u volledig uitgeput bent.

3. Beperk geluidsprikkels

• Zet achtergrondgeluid uit wanneer dit niet nodig is.
• Vraag bezoekers rustig te praten.
• Beperk meerdere gesprekken tegelijk.
• Gebruik eventueel oordoppen of een koptelefoon in een drukke omgeving.

4. Beperk lichtprikkels

• Dim fel licht waar mogelijk.
• Draag eventueel een zonnebril bij fel licht.
• Ga niet met uw gezicht naar een fel raam zitten.

5. Beperk drukte

• Ontvang liever kort bezoek dan langdurig bezoek.
• Nodig niet meerdere mensen tegelijk uit.
• Trek u terug wanneer u merkt dat het te veel wordt.

Leer uw signalen herkennen

Iedereen heeft eigen signalen die aangeven dat het teveel wordt. 
Veel voorkomende vroege signalen zijn:

• Toenemende vermoeidheid
• Hoofdpijn
• Minder concentratie
• Onrustig gevoel
• Sneller geïrriteerd

Wanneer u deze signalen herkent, neem dan direct een pauze.

Adviezen voor familie en naasten

Overprikkeling is niet altijd zichtbaar. Begrip en ondersteuning vanuit de omgeving zijn belangrijk.

Naasten kunnen helpen door:

• Bezoeken kort en rustig te houden
• Eén gesprek tegelijk te voeren
• Rustig en duidelijk te praten
• Te helpen bij het bewaken van rustmomenten
• Te accepteren dat belastbaarheid wisselt

Thuis na ontslag

Ook thuis is het belangrijk om prikkels geleidelijk op te bouwen.

• Begin met eenvoudige activiteiten.
• Bouw duur en intensiteit langzaam op.
• Plan vaste rustmomenten in.
• Houd rekening met vermoeidheid.

Herstel van prikkelverwerking kost tijd. Het tempo verschilt per persoon.

Wanneer neemt u contact op?

Neem contact op met uw huisarts of behandelend specialist wanneer:

• Klachten toenemen
• U vastloopt in het dagelijks functioneren
• U vragen heeft over begeleiding of behandeling

Indien nodig kan verwijzing plaatsvinden naar een ergotherapeut. Deze kijkt samen met u naar uw activiteiten en overprikkeling en coacht u om hierin eerst een balans te vinden en daarna verantwoord op te bouwen.

Tot slot

Problemen met prikkelverwerking komen vaak voor na een CVA of NAH. Door rust, structuur en het beperken van prikkels kunt u klachten verminderen. Geef uzelf tijd om te herstellen.

Contactgegevens

Catharina Ziekenhuis
040-239 91 11
www.catharinaziekenhuis.nl