PEC-sonde (Folder)

Maag-, Darm- en Leverziekten
Michelangelolaan 2
5623 EJ Eindhoven
040 - 239 91 11
Catharina een Santeon ziekenhuis

PEC-sonde (Folder)

Uw behandelend arts heeft voorgesteld om bij u een PEC-sonde te plaatsen. Een Maag-, Darm-, Leverspecialist (MDL-arts) plaatst de PEC-sonde . In deze folder informeren wij u over de voorbereiding, plaatsten en de verzorging van de PEC-sonde. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan hier is beschreven.

Wat is een PEC-sonde?

De afkorting PEC staat voor Percutane Endoscopische Colostomie. Dit is een sonde die met behulp van een endoscoop (Inwendig onderzoek met een flexibele slang), door de huid (percutaan), in de dikke darm (colon) wordt geplaatst zoals op afbeelding 1. De twee schijfvormige fixatieplaatjes (één aan de binnenzijde van de dikke darmwand en één aan de buitenkant op de buik) zorgen ervoor dat de PEC-sonde er niet uit kan vallen.

Afbeelding: 1 Uitwendig beeld van de PEC.

Wanneer een PEC-sonde?

Het plaatsen van een PEC-sonde kan verschillende redenen hebben. Bijvoorbeeld wanneer u hardnekkige obstipatie (opstopping) heeft waarvoor al allerlei soorten laxeermiddelen en/of een spoelpomp werden geprobeerd. Of wanneer de darm erg uitgezet is en soms ontlucht moet worden. Ook wordt een PEC gebruikt om de darm vast te maken aan de buikwand. Hierdoor kan de darm niet meer draaien en kan er geen acute afsluiting van de darm meer kan optreden (volvulus). In meer dan de helft van de gevallen kan daarmee een stoma worden voorkomen. De sonde kan dus gebruikt worden om de darm met de stroom mee te spoelen (antegrade spoeling), te ontluchten om vast te zetten. De sonde is voor andere mensen niet zichtbaar omdat deze onder de kleding zit. Bij een goede verzorging kan de PEC-sonde lange tijd (2-5 jaar) worden gebruikt zonder gewisseld te moeten worden.

Voorbereiding

  • Tijdens de ingreep kunt u het beste makkelijke zittende kleding dragen.
  • Als u enige vorm van bloed verdunnende medicijnen gebruikt, dient u dit vooraf aan de arts te melden die het onderzoek aanvraagt. Eventueel moet het gebruik van deze medicatie voor het onderzoek tijdelijk worden gestaakt.
  • Als u een hartklepafwijking of een hartklepprothese heeft en uw cardioloog heeft geadviseerd om bij ingrepen antibiotica te gebruiken, dient u dit van tevoren aan de arts te melden die de coloscopie aanvraagt. Als u een ICD of pacemaker hebt, dient u ook dit te melden aan deze arts.
  • Als u andere medicijnen gebruikt en twijfelt over de inname tijdens de voorbereiding, kunt u dit navragen bij uw verwijzend arts.
  • Indien u diabetes mellitus (suikerziekte) heeft en insuline spuit of tabletten slikt, dient u de richtlijnen te volgen. Lees hiervoor de folder Nuchter zijn voor operatie, behandeling of onderzoek: INSULINE (Folder) en/of Nuchter zijn voor operatie, behandeling of onderzoek: TABLETTEN (Folder) Deze folders vindt u op onze website. Uw zorgverlener kan deze folders ook voor u klaarzetten in  MijnCatharina. Wilt u de folders liever op papier lezen? Vraag dit dan aan via de secretaresse van uw behandelend arts of via de diabetesverpleegkundige.
    We vragen u uw insulinepen en inuline mee te nemen.
  • Omdat deze ingreep belastend kan zijn, krijgt u hiervoor een ‘roesje’ (sedatie). Een roesje is geen algehele narcose, maar zorgt ervoor dat u ontspannen bent en minder last van het onderzoek ervaart. Daarnaast wordt ook de buikwand plaatselijk verdoofd op de locatie van de ingreep.
Voorbereidingen twee dagen voor het onderzoek
  • Volg twee dagen voorafgaand aan het darmonderzoek een vloeibaar dieet. Indien dit niet mogelijk is voor u, mag u een licht verteerbaar dieet volgen (zie folder coloscopie).
  • Om uw darmen goed schoon en leeg te maken voor het onderzoek moet u twee soorten laxeermiddelen innemen.
    Neem 2 avonden voor de dag van het onderzoek om 22:00 twee tabletten Bisacodyl in.
    Het andere medicijn krijgt u tijdens uw opname in het ziekenhuis toegediend. 
Overige aandachtspunten
  • Neem bij ieder bezoek/onderzoek uw identificatiebewijs mee.
  • Laat uw gegevens wijzigen in de centrale hal als er veranderingen optreden in uw gegevens.
  • Neem een recent medicijnoverzicht mee als u medicijnen gebruikt.
  • Neem een bewaardoosje voor bril, gebitsprothese of gehoorapparaat mee, indien u deze draagt.
  • Bewaar deze folder goed; de informatie kan later van pas komen!

Verloop van het onderzoek

Om de ingreep goed en veilig te kunnen uitvoeren moet uw dikke darm schoon zijn. Daarom wordt u meestal één dag voor het onderzoek opgenomen op de afdeling Maag-, Darm- en Leverziekten. Hier wordt de darm schoongespoeld zoals bij een coloscopie (zie folder coloscopie). Ook is het vaak nodig om extra laxeervloeistof en klysma’s te gebruiken en -als deze al gebruikt wordt- ook de spoelpomp toe te passen.

Op de dag van het onderzoek brengt de verpleegkundige u naar de afdeling Kortverblijf & dagverpleging. Daarna haalt de endoscopie verpleegkundige u op. 

Op de scopie kamer:

  • wordt u aangesloten aan de bloeddrukmeter;
  • krijgt u een knijper op uw vinger om het zuurstofgehalte in uw bloed te meten. Het is daarom belangrijk dat u geen nagellak of kunstnagel op uw vinger heeft;
  • wordt u voor het onderzoek in de goede houding gelegd;
  • als u een gebitsprothese hebt, dan moet u deze uitdoen;
  • wordt eventuele overmatige buikbeharing tot 10 centimeter rondom de prikplaats geschoren.

De arts dient vervolgens de medicijnen voor het roesje toe waarna het onderzoek begint.

De arts brengt de endoscoop via de anus in uw dikke darm en schuift deze voorzichtig tot de gewenste plek waar de PEC geplaatst wordt. Hierna wordt de huid gedesinfecteerd en plaatselijk verdoofd met lidocaïne. De PEC-sonde wordt daarna via de huid ingebracht. De plaats van de PEC-sonde is meestal rechtsonder in de buik.
Na de ingreep wordt de insteekopening afgedekt met antibioticagaasjes en wordt het uitwendige plaatje tegen de buikwand geschoven. Vanwege de verdoving voelt u geen pijn. U voelt wel enige druk op uw buik. De ingreep duurt ongeveer 45 minuten.

Nazorg

U gaat na afloop van de ingreep weer terug naar de afdeling Kortverblijf & dagverpleging. Daar haalt de verpleegkundige van de MDL-afdeling u weer op.

Na de plaatsing van een PEC-sonde blijven patiënten één nacht ter observatie opgenomen in het ziekenhuis. De volgende ochtend wordt voor het eerst gespoeld via de sonde. In principe gebeurt dit met lauwwarm water of met Moviprep.

Tijdens deze opname wordt ook antibiotica via het infuus toegediend. Als u naar huis gaat, gebruikt u nog antibiotica tabletten.

Rol van transfer-, PEG- en wijkverpleegkundige.

  • De PEG/PEC-verpleegkundige zal een dag na plaatsing de eerste keer met u en/of uw partner in het ziekenhuis oefenen met het toedienen van de spoelvloeistof via de PEC-sonde.
  • Als u thuis bent, krijgt u vanaf de eerste dag van plaatsing hulp van de wijkverpleegkundige (thuiszorg). Zij helpt u met het verzorgen van de PEC-sonde en eventuele toediening van de spoelvloeistof. De wijkverpleegkundige leert u en/of uw partner hoe u deze handeling zelf kunt doen. De transferverpleegkundige schakelt de thuiszorg in.

Verzorging van de PEC sonde

De eerste week wordt de PEC-sonde verzorgd door de thuiszorg:
  • Was voor de verzorging de handen.
  • In deze periode wordt de verbinding tussen darm- en buikwand (de fistel) gevormd. Het uitwendige fixatieplaatje moet dan ook tegen de buikwand blijven zitten. Het is belangrijk dat de PEC-sonde gedurende de eerste week zo min mogelijk beweegt.
  • De antibioticagaasjes rond de PEC-sonde moeten 2 dagen blijven zitten. Het mag alleen worden vervangen wanneer het vies en/of doorgelekt is. U krijgt hiervoor een extra setje mee naar huis.
  • Controleer de huid elke dag op tekenen van roodheid, zwelling, irritatie en drukplekken.
  • Maak de insteekopening elke dag met in water gedrenkte gaasjes schoon. Het is belangrijk dat u de huid daarna goed droog dept.
  • Daarna brengt u de splitgazen weer aan. De splitgazen kunnen eventueel vastgeplakt worden met (huidvriendelijke) pleister.
  • Maak na 2 dagen de insteekopening, de voor- en achterzijde van het schildje/fixatiedisk en de omliggende huid schoon met telkens een nieuw nat gemaakt gaasje. Gebruik hiervoor gewoon kraanwater. Verbind de insteek met een schone gaas en plak de sonde op de buik vast met een pleister.
  • De eerste week na plaatsen van de PEC-sonde mag u niet douchen, in (zwem) bad of naar de spa.
  • Indien nodig mag u paracetamol gebruiken tegen de pijnklachten. Maximaal 3 keer per dag 1000mg.

Als de verzorging van de PEC-sonde de eerste week goed gaat, kunt u in overleg met de thuiszorg beslissen om de zorg zelf te doen (of door uw mantelzorger).

Verzorging na de eerste week (door de thuiszorg of patiënt zelf).
  • Was voor de verzorging de handen.
  • Maak het schildje los van de katheter en schuif het wat van de huid af zodat u nu goed de insteekopening kan controleren.
  • Reinig dagelijks de huid rondom de PEC-sonde en onderkant van het fixatieplaatje met water. Dep de huid droog en laat de huid en plaatje goed drogen. Het is beter om geen gaasje meer aan te brengen rond de PEC sonde, zodat deze zoveel mogelijk kan luchten. Door het luchten voorkomt u het zacht worden van de wondranden (verweking). 
  • Na de eerste week heeft er zich een fistelkanaal gevormd tussen de dikke darm en buikwand. Het is nu belangrijk dat 1 keer per dag de sonde 3 tot 4 cm heen en weer bewogen wordt door het fistelkanaal (dompelen) om te voorkomen dat de PEC-sonde vastgroeit in het darmslijmvlies.
  • Trek het schildje weer terug naar de insteekopening en maakt dit weer vast. Zorg ervoor dat dit niet te strak komt te zitten. De ruimte tussen de huid en het schildje mag 5 mm zijn.
  • Er mag weer gebruik gemaakt worden van de douche en/of bad. Er mag ook weer gezwommen worden met de sonde.
Extra aandachtspunten
  • Zet het klemmetje tussen het witte plaatje en het eindstuk alleen dicht als de spoeling moet worden aangesloten. Indien het klemmetje dicht is slijt de slang sneller en moet daardoor eerder vervangen worden.
  • De PEC-sonde moet altijd dagelijks worden gedompeld.
  • Bij defecten van de sonde moet u contact opnemen met de PEG/PEC-verpleegkundigen.
  • Spuit de PEC-sonde elke keer vóór en na het geven van voeding en/of medicatie door met 30 tot 40ml kraanwater. Zo voorkomt u dat de sonde verstopt raakt.
  • Bij rode/kapotte huid kan u sudocrème gebruikt worden. Smeer elke dag een dun laagje op de huid totdat de roodheid weg is. Verwijder de oude zalflaag met babyolie. Bij aanhoudende roodheid, pusvorming of sterk ruikende afscheiding contact op met de PEG/PEC-verpleegkundige, behandelend arts of huisarts.

Wanneer neemt u direct contact op

  • U dient contact op te nemen met de afdeling Endoscopie wanneer de huid rondom de fistelopening rood, gezwollen, pijnlijk of pussig is. De opening is dan mogelijk ontstoken.
  • Bij erge buikpijn en/of koorts boven 38,5 graden Celsius moet u contact opnemen.
  • De kans dat de PEC sonde eruit valt is erg klein. Mocht dit toch gebeuren dan is het belangrijk dat u zo snel mogelijk een slangetje in de opening schuift (dit mag het PEC-slangetje zijn). Hierdoor voorkomt u dat de fistel dichtgroeit. Dit gebeurt namelijk al binnen enkele uren! Neem daarna tijdens kantooruren contact op met de afdeling Endoscopie, buiten kantooruren met de afdeling Spoedeisende Hulp, zie ‘Contactgegevens’

Opleidingsziekenhuis

Het Catharina Ziekenhuis is een opleidingsziekenhuis. Wij leiden artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners op. Dit betekent dat ook een zorgverlener in opleiding uw behandeling, onderzoek of operatie kan uitvoeren. Maar dit is niet altijd zo. Uw veiligheid staat altijd bij ons voorop. Als een zorgverlener in opleiding u helpt, werkt deze altijd onder begeleiding van een gediplomeerd zorgverlener. Als u niet wilt dat een zorgverlener in opleiding u helpt, dan kunt u dit met uw arts bespreken.

Vragen

Neem bij dringende vragen of problemen contact op:

  • tijdens kantooruren met afdeling Endoscopie
  • buiten kantooruren met afdeling Spoedeisende Hulp

Bij niet-dringende vragen kunt u op woensdag tussen 15.30 en 16.30 uur met een verpleegkundige bellen.

Contactgegevens

Catharina Ziekenhuis
040 – 239 91 11
www.catharinaziekenhuis.nl

Afdeling Endoscopie
040 – 239 87 85

Afdeling Kortverblijf & dagverpleging
040 – 239 87 77

Spoedeisende Hulp (SEH)
040 – 239 96 00
Routenummer(s) en overige informatie over de afdeling Endoscopie vindt u op www.catharinaziekenhuis.nl/maag-darm-en-leverziekten

© 2022 Catharina Ziekenhuis - Alle rechten voorbehouden