Michelangelolaan 2
5623 EJ Eindhoven

040 - 239 91 11

Seksualiteit en erectie na behandeling van kanker in het kleine bekken (folder)

U staat op het punt behandeld te worden voor kanker in het kleine bekken of bent hiervoor recent behandeld. Een behandeling zoals een operatie of bestraling kan invloed hebben op uw lichaam en op uw seksualiteit.

Seksualiteit kan tijdens en na een kankerbehandeling veranderen. Dit kan komen door lichamelijke veranderingen, maar ook door de spanning en onzekerheid die een kankerbehandeling met zich meebrengt. Misschien vraagt u zich af of uw lichaam nog hetzelfde zal functioneren, of u nog seksueel actief kunt zijn of hoe uw lichaam na de behandeling zal aanvoelen.

Niet iedere man krijgt seksuele klachten en de gevolgen verschillen per persoon. Soms zijn veranderingen tijdelijk en herstelt de seksuele functie geleidelijk. Bij anderen blijven bepaalde veranderingen langer bestaan.

Het kan tijd kosten om opnieuw te ontdekken wat prettig voelt en wat uw lichaam nodig heeft. Met begeleiding, oefening en verschillende behandelmogelijkheden kan vaak veel worden gedaan om de seksuele functie zo goed mogelijk te behouden of te herstellen.

Seksualiteit hoeft daarbij niet hetzelfde te worden als vóór de behandeling. Ook met veranderingen in uw lichaam kan er weer ruimte zijn voor plezier, intimiteit en een bevredigend seksleven.

Welke gevolgen kan de behandeling hebben voor uw seksualiteit?

De gevolgen van een behandeling verschillen per persoon. Dit hangt onder andere af van het type kanker, de behandeling, de plaats van de tumor en eventuele aanvullende behandelingen.

Erectieproblemen
Na een operatie of bestraling kunnen de zenuwen en bloedvaten die betrokken zijn bij een erectie tijdelijk of blijvend minder goed functioneren. Hierdoor kan het moeilijker zijn om een erectie te krijgen of te behouden. In sommigen gevallen is dit helemaal niet meer mogelijk.

Het herstel van een erectie kan langzaam verlopen. Het is daarom niet ongebruikelijk dat een erectie in de eerste periode na de behandeling minder goed lukt.

Een erectie is niet noodzakelijk om een orgasme te kunnen hebben. Sommige mannen kunnen ook zonder erectie een orgasme bereiken, bijvoorbeeld door voldoende opwinding en stimulatie. Het kan daarom zinvol zijn om seksuele stimulatie voort te zetten en samen te ontdekken wat prettig voelt, ook wanneer een erectie uitblijft.

Uw behandelaar kan met u bespreken welke gevolgen u kunt verwachten en hoe u de erectiefunctie zo goed mogelijk kunt ondersteunen.

Veranderingen in de zaadlozing
Na een behandeling kan de zaadlozing veranderen. U kunt bijvoorbeeld wel een orgasme hebben, maar geen sperma meer uit de penis krijgen. Dit wordt een droge zaadlozing genoemd. Ook kan sperma tijdens een orgasme terugstromen naar de blaas. Dit wordt retrograde ejaculatie genoemd. De invloed hiervan op het orgasme verschilt per persoon. Sommige mannen merken weinig verschil, terwijl anderen wel een verandering in gevoel of seksueel plezier ervaren.

Een verandering in de zaadlozing kan wel gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid.

Verminderde vruchtbaarheid
Bestraling en sommige operaties kunnen invloed hebben op de productie of doorgang van zaadcellen. Hierdoor kan de vruchtbaarheid verminderen.

Heeft u een kinderwens of vragen over uw vruchtbaarheid? Bespreek dit dan met uw behandelaar. Wanneer dit van toepassing is, wordt de mogelijke invloed van de behandeling op uw vruchtbaarheid vóór de behandeling met u besproken.

Erectierevalidatie
Na een behandeling van kanker in het kleine bekken kan het herstel van de erectiefunctie tijd kosten. Om de penis zo goed mogelijk in conditie te houden, kan erectierevalidatie worden ingezet. Erectierevalidatie is gericht op het behouden en herstellen van de erectiefunctie. Hierbij wordt geprobeerd de doorbloeding van de penis te stimuleren en de zwellichamen zo goed mogelijk in conditie te houden.

Uw behandelaar bespreekt met u wanneer het verstandig is om hiermee te beginnen. Wanneer erecties uitblijven, starten we vaak ongeveer zes weken na de operatie of bestraling met erectierevalidatie. Het precieze moment kan per persoon en per behandeling verschillen.

Ook wanneer u op dat moment nog geen seksueel contact wilt of kunt hebben, kan het zinvol zijn om aandacht te besteden aan het herstel van de erectiefunctie.

Het herstel verloopt bij iedere man anders. Soms komt de erectie geleidelijk vanzelf terug. Bij anderen is aanvullende behandeling nodig.

Behandelingsmogelijkheden bij erectieproblemen

Er zijn verschillende behandelingen die kunnen helpen bij het krijgen of behouden van een erectie. Welke behandeling het beste bij u past, hangt af van uw situatie en uw wensen.

1. Medicatie
   Uw behandelaar kan PDE-5-remmers voorschrijven. Deze medicijnen verbeteren de bloedtoevoer naar de penis en kunnen helpen om een erectie te krijgen en te behouden wanneer u seksueel opgewonden bent. PDE-5-remmers werken niet bij iedere man op dezelfde manier. Uw behandelaar kan met u bespreken of deze medicijnen voor u geschikt zijn en welke dosering u kunt gebruiken.
2. Penispomp (vacuümpomp)
   Een penispomp kan worden gebruikt om de doorbloeding van de penis te stimuleren en een erectie te krijgen. Bij een vacuümpomp wordt een cilinder over de penis geplaatst. Door lucht uit de cilinder te pompen, ontstaat een vacuüm waardoor bloed naar de penis stroomt. Hierdoor ontstaat een erectie.

De penispomp kan onderdeel zijn van erectierevalidatie. Regelmatig gebruik kan helpen om de conditie en lengte van de penis zo goed mogelijk te behouden.

De penispomp kan samen met PDE-5-remmers worden gebruikt. Deze behandelingen kunnen elkaar aanvullen bij het ondersteunen van het herstel van de erectiefunctie.

Meer informatie over het gebruik van een penispomp vindt u bij Sick and Sex en De Paarse Keizerin. Op de website van De Paarse Keizerin vindt u ook informatie over de verschillen tussen een elektrische en een handpomp.

1. Injecties
   Als PDE-5-remmers en de penispomp onvoldoende resultaat geven, kan uw behandelaar een injectie aanbevelen Hierbij wordt een geneesmiddel met een dunne naald in de zwellichamen van de penis geïnjecteerd. Dit zorgt ervoor dat er bloed naar de penis stroomt en kan helpen om een erectie te krijgen wanneer u dat wilt. Uw behandelaar legt uit hoe u de injecties veilig kunt gebruiken.
2. Penisprothese
   Als andere behandelingen onvoldoende resultaat geven of niet geschikt zijn, kan een penisprothese worden overwogen.

Een penisprothese is een medisch hulpmiddel dat operatief in de penis wordt geplaatst. Hiermee kan een erectie worden opgewekt wanneer u dat wilt. Een penisprothese wordt meestal pas besproken wanneer andere behandelingen onvoldoende helpen. Uw behandelaar kan u hierover verder informeren.

Seksualiteit na de behandeling: geef uzelf de tijd
Het kan even duren voordat u zich weer vertrouwd voelt met uw lichaam. U hoeft niet te wachten met intimiteit of seks totdat uw erectie volledig is hersteld. Ook wanneer een erectie tijdelijk niet lukt, zijn er vaak andere manieren om samen intiem en seksueel actief te zijn. Aanraking, knuffelen, zoenen, strelen, masturberen en andere vormen van seksuele intimiteit kunnen prettig zijn. Het helpt om te focussen op opwinding en plezier en niet alleen op het krijgen van een erectie. Bij voldoende opwinding door prettige stimulatie van de penis kunnen mannen ook zonder een erectie een orgasme bereiken.

Opnieuw ontdekken wat prettig is
Na een kankerbehandeling kan seksualiteit anders aanvoelen dan voorheen. Misschien heeft u minder gevoel, komt u minder gemakkelijk in de stemming of heeft u meer tijd en stimulatie nodig om opgewonden te raken. Dit betekent niet dat seksueel plezier niet meer mogelijk is. Het kan juist helpen om rustig opnieuw te ontdekken welke aanrakingen en prikkels prettig zijn. Soms zijn andere of stevigere prikkels nodig dan u vóór de behandeling gewend was.

Neem de tijd en probeer verschillende manieren van aanraken en stimuleren uit. Dit kunt u alleen doen of samen met uw partner.

Psychologische factoren
Een kankerbehandeling kan veel spanning en onzekerheid geven. Angst, verdriet, zorgen over uw lichaam of onzekerheid over uw seksuele functioneren kunnen invloed hebben op uw seksuele verlangen en opwinding. Het is daarom niet vreemd wanneer seksualiteit tijdelijk minder belangrijk is of anders voelt dan vóór de behandeling. Ook de angst dat een erectie niet zal lukken, kan het krijgen van een erectie moeilijker maken. Het kan helpen om de druk om te moeten presteren zoveel mogelijk los te laten. Praat hierover met uw partner en geef uzelf de tijd om opnieuw vertrouwen te krijgen. Als u behoefte heeft aan extra ondersteuning, kunt u dit bespreken met uw behandelaar. Deze kan u zo nodig verwijzen naar bijvoorbeeld een psycholoog of seksuoloog.

Seksualiteit en uw partner
Een kankerbehandeling kan ook invloed hebben op uw relatie en intimiteit. Misschien bent u onzeker over uw lichaam of bang dat seks niet meer lukt. Uw partner kan zich op zijn of haar beurt zorgen maken of bang zijn om u pijn te doen. Openheid hierover kan helpen. Bespreek samen wat u prettig vindt, waar u behoefte aan heeft en welke vormen van intimiteit op dit moment mogelijk zijn.
Probeer seksualiteit niet alleen te zien als geslachtsgemeenschap. Ook aanraken, knuffelen, zoenen, samen ontspannen en andere vormen van intimiteit kunnen waardevol en seksueel prettig zijn.

Wanneer u hier samen niet goed uitkomt, kan begeleiding door een seksuoloog helpen.

Wanneer kunt u hulp vragen?

U hoeft niet af te wachten wanneer u seksuele klachten heeft. Bespreek het met uw behandelaar wanneer u bijvoorbeeld:

• problemen heeft met het krijgen of behouden van een erectie;
• merkt dat uw erecties minder sterk zijn dan voor de behandeling;
• veranderingen merkt in uw orgasme of zaadlozing;
• minder seksueel verlangen heeft;
• onzeker bent geworden over uw lichaam;
• vragen heeft over uw vruchtbaarheid;
• moeite heeft om seksualiteit of intimiteit opnieuw op te pakken;
• angst of spanning ervaart rondom seks;
• wilt weten welke mogelijkheden er zijn om uw erectiefunctie te ondersteunen.

Uw behandelaar kan samen met u bespreken welke ondersteuning of behandeling mogelijk is.

Nazorg en ondersteuning
Seksuele veranderingen komen regelmatig voor na een behandeling in het kleine bekken. U hoeft zich hier niet voor te schamen en u hoeft hier niet alleen mee om te gaan. Er zijn verschillende mogelijkheden om seksuele klachten te behandelen en de seksuele functie zo goed mogelijk te ondersteunen. Het kan soms even duren voordat duidelijk is welke behandeling het beste bij u werkt.

Heeft u vragen of klachten? Bespreek deze dan met uw behandelaar.

Contactgegevens

Voor meer informatie of vragen kunt u contact opnemen met uw behandelaar.

Chirurgische oncologie
040 – 239 6600

Meer informatie

Voor meer informatie over kanker en seksualiteit kunt u terecht bij:

• KWF Kankerbestrijding – www.kwf.nl
• Kanker.nl – www.kanker.nl
• Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie – www.nvvs.info
• Seksueelprobleem.nl
• Sickandsex.nl

Praat met uw behandelaar wanneer u vragen heeft over seksualiteit, intimiteit of uw seksuele functioneren. Er zijn vaak meer mogelijkheden dan u misschien denkt.