Bestralingsarts An-Sofie Verrijssen over haar roeping: ‘Ik wil iets betekenen in een moeilijke tijd’
An-Sofie Verrijssen is radiotherapeut-oncoloog, oftewel bestralingsarts, op de afdeling Radiotherapie van het Catharina Ziekenhuis. Daar komt presentator en zanger Lex Uiting haar opzoeken. Hij wil alles weten over haar bijzondere werk en spreekt over de baarmoederhalskanker van zijn vriendin.
Lex ontmoet An-Sofie in haar spreekkamer. Lex, die zelf ook met kanker te maken heeft gehad, wil meteen alles van haar weten. Wat heeft An-Sofie gestudeerd? Waarom wilde ze arts worden? Wat houdt haar werk precies in? An-Sofie: “Ik ben radiotherapeut-oncoloog, ook wel bestralingsarts genoemd. Dat betekent dat ik patiënten behandel door middel van bestraling. Bij de behandeling van kanker zijn er verschillende mogelijkheden, bijvoorbeeld: opereren, chemotherapie, immunotherapie of bestraling, of een combinatie hiervan. Daarom werken we ook heel intensief samen met onder anderen chirurgen en oncologen om de best mogelijke behandeling te kunnen bieden. Bestraling is een heel lokale, gerichte behandeling met het doel om kankercellen te vernietigen. Als patiënten bij ons in deze spreekkamer komen, hebben ze vaak al te horen gekregen dat ze kanker hebben. Wij bespreken dan de bestralingsmogelijkheden: welke bijwerkingen ze kunnen verwachten en hoeveel behandelingen er nodig zijn. Daarna maken we een behandelplan en zien we de patiënt nog regelmatig terug om te kijken hoe de behandeling verloopt.”
Lex: “Dit is niet zomaar een baan. Was arts worden voor jou een roeping?”
An-Sofie: “Ik heb voor dit vak gekozen omdat ik iets wilde kunnen betekenen voor mensen in een heel moeilijke tijd van hun leven. Die keuze lag niet voor de hand. Ik kom uit een gezin waarin niemand arts is. Maar vanaf het moment dat ik een vrouwelijke arts op tv zag in een witte jas, wist ik: dat wil ik worden! Tijdens mijn studie geneeskunde koos ik voor oncologie, een boeiend vak waarin veel ontwikkelingen en uitdagingen zijn. Ik werd ook gegrepen door de impact die kanker heeft op iemands leven. Ik wilde mensen daar zo goed mogelijk doorheen kunnen helpen, want ze maken een nare tijd door. Het is heel bijzonder om daar samen met mijn collega’s iets in te kunnen betekenen. Dus absoluut, het is een roeping die ik al op jonge leeftijd voelde.”
Geavanceerde operatie- en bestralingskamers
An-Sofie geeft Lex een rondleiding in het ziekenhuis. Ze wil hem de geavanceerde operatie- en bestralingskamers laten zien, die in het nieuwe gedeelte staan. An-Sofie: “Ik hoef jou waarschijnlijk niet te vertellen hoe groot de impact van de diagnose kanker is. Jouw vriendin heeft baarmoederhalskanker gehad, begreep ik. Wil je daar iets over vertellen?”
Lex: ”In 2020 deed mijn vriendin Susan mee aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Na het uitstrijkje bij de huisarts werd er, na meerdere onderzoeken, een kwaadaardige tumor van bijna vijf centimeter vastgesteld. Dat was een enorme shock. Ons leven was tot dan toe een sprookje: we zijn de liefde van elkaars leven, hadden leuk werk, een fijne familie en een toekomstdroom met kinderen. Dat stortte volledig in. Je komt in een rollercoaster terecht en weet niet of de kanker het einde betekent en of kinderen nog wel mogelijk zijn. Ze is uiteindelijk operatief behandeld, waarna de kans op een gezond geboren kind nog maar 20 tot 30 procent was. Maar lang verhaal kort: het is goed gekomen. Ze is nu vijf jaar kankervrij en we zijn twee gezonde kinderen rijker.”
Lex: “Jij maakt ongetwijfeld ook mee dat het niet goedkomt en dat er groot verdriet is. Hoe ga je daarmee om?”
An-Sofie: “Mijn man Pieter geeft vaak aan dat hij bewondert hoe ik mijn werk kan doen als hij mijn aangrijpende verhalen hoort. Wat mij extra raakt, is als jonge mensen kanker krijgen. Ik heb een keer een jonge patiënt gehad die door mijn behandeling niet meer zwanger kon worden, terwijl dat een grote wens van haar was. Zelf liep ik op dat moment met een dikke buik rond. Daar had ik toen veel moeite mee, omdat het voor haar zo pijnlijk en oneerlijk was. Dit soort verhalen bespreek ik thuis en met mijn team. Zo praat ik het van me af. Dat heb ik echt nodig, anders zou ik er ’s nachts van wakker liggen.”
Beladen herinneringen
Intussen zijn An-Sofie en Lex via de lichte gangen van het ziekenhuis doorgelopen naar het nieuwe operatiecomplex. Voor de hygiëne trekken ze in de speciale kleedkamer blauwe pakken, mutsjes en ziekenhuisklompen aan. An-Sofie realiseert zich dat deze omgeving wellicht beladen herinneringen oproept bij Lex.
Lex:”‘Klopt. Toen we net door de klapdeuren gingen, kwamen er twee beelden bij me boven. Mijn vriendin Susan, die voor een vijf uur durende operatie onder het mes ging, waarbij we niet wisten of ze wakker zou worden mét of zonder baarmoeder. Bij die gedachte schiet ik wel even vol. Maar ook de herinnering aan haar keizersnede een paar jaar later, toen ik wél mee mocht door de klapdeuren voor de geboorte van ons eerste kindje.”
Even later laat An-Sofie de bestralingsapparatuur waarmee wordt gewerkt zien. Lex vraagt of innovaties zoals AI al een grote rol spelen in de behandeling van kanker. An-Sofie: “AI gaat heel veel veranderen in de zorg. Eigenlijk is dat al gaande. Het helpt ons nu al veel en dat zal in de toekomst alleen maar meer worden. Daardoor kunnen we bij bestraling beter en nauwkeuriger behandelen, met minder kans op bijwerkingen. Dat is enorme winst. Net als de afname van de werkdruk, doordat AI bepaalde taken overneemt. Maar persoonlijke aandacht blijft heel belangrijk in ons werk. Mensen willen niet alleen door een computer behandeld worden.”
Lex: “In het ziekenhuis vertelde je dat AI een steeds grotere rol gaat spelen in de behandeling van kanker. Heb je een voorbeeld van AI dat een steeds grotere rol gaat spelen?”
An-Sofie: “We hebben net een belangrijk project afgerond. Met behulp van AI-software kunnen we patiënten nauwkeuriger bestralen. Als patiënten op de bestralingstafel liggen, willen we de tumor zo precies mogelijk raken. Zo kunnen we het gezonde weefsel eromheen sparen. Op die manier beperken we bijwerkingen. Bij bestralingen in de buik is dat extra lastig. De organen in dit gebied kunnen namelijk beweeglijk zijn. We maken wel extra beelden om dit gebied te bekijken, maar die zijn vaak moeilijk te beoordelen. Met AI is de beeldkwaliteit aanzienlijk beter, wat beoordelen makkelijker maakt. Op termijn hopen we dat we gezond weefsel beter kunnen sparen. Dat betekent minder bijwerkingen. Makkelijker voor iedereen. Ook voor de patiënt, dat omarmen we echt.”
Het werk dat jij doet móét wel een roeping zijn. De heftigheid ervan, het aantal uren dat je maakt … dat houd je niet vol als je het alleen maar als een leuke baan ziet
Lex: “Kan AI ook een rol spelen bij het voorkomen van baarmoederhalskanker?”
An-Sofie: “Dat zou in de toekomst misschien kunnen, maar zover zijn we nu nog niet. Wat we wél weten, is dat HPV (humaan papillomavirus, red.) de belangrijkste oorzaak is van baarmoederhalskanker. Mede daarom is er een vaccinatieprogramma voor de meest voorkomende HPV-soorten. Meisjes vanaf 10 jaar kunnen zich laten vaccineren. Daarmee kan zo’n 90% van deze gevallen worden voorkomen. Daarnaast is het belangrijk dat vrouwen vanaf 30 jaar meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Dan laat je een uitstrijkje maken bij de huisarts of doe je een zelftest. Zo ben je er vroeg bij als er afwijkende cellen worden gevonden.”
Eindeloos toegewijd
De drukbezette An-Sofie kijkt op de klok en stelt voor om buiten nog even een frisse neus te halen voordat het werk weer roept. Lex wil graag nog iets met haar delen voordat hij vertrekt. “Ik heb ontzettend veel respect voor mensen in jouw werkveld”, zegt hij. “Susan en ik hebben met zoveel artsen te maken gehad (in een ander ziekenhuis, red.) die eindeloos toegewijd zijn aan hun werk en hun patiënten. Bijvoorbeeld dat we om 21.30 uur nog gebeld werden, omdat ze ons niet tot de volgende ochtend in spanning wilden laten zitten over een belangrijke uitslag. Terwijl ze zelf ook een gezin en kinderen hebben die op hen wachten. Het werk dat jij doet móét wel een roeping zijn. De heftigheid ervan, het aantal uren dat je maakt … dat houd je niet vol als je het alleen maar als een leuke baan ziet.”
“Zou werken in de zorg ook iets voor jou zijn geweest?”, vraagt An-Sofie. Lex: “Mijn moeder zegt altijd dat ik in de zorg had moeten werken als ik niet voor de journalistiek had gekozen. Het is misschien wel het mooiste werk dat je kunt doen, omdat het echt belangrijk is. Maar het is misschien ook wel het zwaarste: om op welke manier dan ook voor een ander te zorgen. Soms baal ik ervan dat ik er niet voor gekozen heb om dat verschil te maken. Maar wie weet, misschien komt het er ooit nog van.”
Het leven is kwetsbaar en bijzonder
An-Sofie is benieuwd hoe het nu met Lex en Susan, die een podcast (De Tumor Tapes) over het ziekteverloop maakten, gaat. Lex: “We zijn vooral ontzettend blij dat Susan officieel genezen is verklaard en dat de kans dat de kanker terugkomt heel klein is. We hebben nu een ‘probleem’ van een veel minder grote orde: de tropenjaren. We hebben twee kleine kinderen: de jongste is 9 maanden en de oudste 2 jaar. Ze zijn kort na elkaar geboren, maar we zijn er ontzettend dankbaar voor. Na haar behandeling was de kans dat Susan een gezond kind zou krijgen namelijk maar 20 tot 30%.”
An-Sofie: “Dat is gelukkig goed afgelopen. Heeft haar ziekte veel effect gehad op jullie?”
Ik ben Susan nog meer gaan waarderen. Ze heeft deze ziekte overleefd én twee gezonde kinderen op de wereld gezet. Ik hou nu nog tien keer meer van haar
Lex: “Ja, absoluut. Het was de eerste keer in ons leven dat ons echt iets ernstigs overkwam. Daarvoor leek het alsof altijd de zon scheen. Nadat Susan haar ziekte had overwonnen, merkten we dat het veel van ons had gevraagd. Ook mentaal. Bij mij zat de emmer wel vol. Ik was niet meer die altijd vrolijke Lex. Ik was sneller prikkelbaar. Ik kan wel zeggen dat er een periode vóór haar ziekte is en een periode erna. Er is een stuk onbevangenheid verdwenen. Misschien komt dat nooit meer terug. En misschien hoeft dat ook niet. Je beseft nu meer hoe kwetsbaar en bijzonder het leven is. En hoe dankbaar je mag zijn als je gezond bent.”
An-Sofie: “Zijn jullie er samen sterker uit gekomen?”
Lex: “Je hoort vaak dat relaties onder druk komen te staan in zo’n situatie. Bij ons is het tegenovergestelde gebeurd. We zijn alleen maar hechter geworden. Ik ben Susan nog meer gaan waarderen. Ze heeft deze ziekte overleefd én twee gezonde kinderen op de wereld gezet. Ik hou nu nog tien keer meer van haar.’
Dit verhaal is een bewerking van de reportage die het crossmediale magazine Goed Bezig van PFZW (Pensioenfonds Zorg en Welzijn) maakte. De tekst is geschreven door Jeroen Mei, de foto’s zijn gemaakt door Chantal Spieard.