Onderzoek naar nieuwe manieren om vóór operatie cognitieve kwetsbaarheid te herkennen en acute verwardheid ná operatie op te sporen
Onlangs promoveerde Mariska Oosterhof-te Pas aan de faculteit Electrical Engineering van de Eindhoven University of Technology (TU/e) op onderzoek in onder meer het Catharina Ziekenhuis naar een betere voorspelling van postoperatieve verwardheid bij oudere patiënten. In haar proefschrift keek zij hoe zorgverleners al vóór een operatie beter kunnen inschatten welke patiënten extra kwetsbaar zijn voor een delier of andere cognitieve problemen na een ingreep.
Dat is relevant, omdat steeds meer oudere mensen een grote operatie ondergaan, zoals een hartoperatie. Een deel van hen raakt daarna tijdelijk ernstig in de war, of houdt langer last van geheugen- en concentratieproblemen. Cognitieve screening wordt bij oudere patiënten wel aanbevolen in internationale richtlijnen, maar gebeurt in de dagelijkse praktijk nog lang niet altijd.
Voor haar onderzoek bekeek Oosterhof-te Pas verschillende moderne hulpmiddelen om die kwetsbaarheid eerder te signaleren. Denk aan een digitale vragenlijst in de vorm van een chatbot, een speelse cognitieve test, hersenmonitoring en metingen van stresshormoon cortisol in onder meer bloed, speeksel en zweet. Die aanpak moet helpen om eerder zicht te krijgen op risico’s rond een operatie.
Uit het onderzoek blijkt dat patiënten deze digitale hulpmiddelen over het algemeen goed accepteren. Vooral de chatbot en de speelse test werden als gebruiksvriendelijk ervaren. Tegelijk laat het onderzoek ook zien dat er nog geen simpele wonderoplossing is: verschillende meetmethoden herkennen een delier niet altijd op dezelfde manier. Juist daarom is verdere ontwikkeling nodig.
Hogere kwaliteit van leven voor oudere patiënten
De kern van haar proefschrift is helder: wie kwetsbare patiënten eerder herkent, kan zich ook beter voorbereiden op de operatie en de periode daarna. Dat kan bijdragen aan het voorkómen van complicaties, een beter herstel en een hogere kwaliteit van leven voor oudere patiënten.
“Door cognitieve kwetsbaarheid vroeg te herkennen, kunnen we het risico op delier beter inschatten en patiënten gerichter voorbereiden, bijvoorbeeld met prehabilitatie (een op maat gemaakt programma om patiënten fysiek en mentaal sterker te maken vóór een zware operatie, red.). Digitale en speelse vormen van screening, gebruikmakend van gamificatie, kunnen dit in de toekomst laagdrempelig en breed toepasbaar maken”, zijn de woorden die Oosterhof-te Pas zelf kiest om haar promotieonderzoek te duiden.
De titel van haar proefschrift luidt Early Identification of Perioperative Cognitive Vulnerability and Postoperative Delirium in Older Adults – A First Step Towards Innovation. Haar promotiebegeleiders waren prof. Arthur Bouwman van het Catharina Ziekenhuis, prof. Marcel Olde Rikkert van Radboudumc en dr. Marc Buise van MUMC+.