Patiënt merkt weinig, ziekenhuis leert veel: AI ordent beelden van kijk- en robotgeassisteerde operaties

Een patiënt merkt er weinig van op de operatietafel. Toch kan het camerabeeld van een ingreep later helpen om zorg samen te verbeteren. Het Catharina Ziekenhuis draaide een pilot met Touch Surgery, software van medtech-bedrijf Medtronic, die beelden van buikoperaties opslaat en ordent. “Bij ongeveer 60 procent van de operaties gebruiken we een camera in de buik. Dit platform koppelt het camerasysteem in de operatiekamer aan het beeld dat tijdens de ingreep wordt vastgelegd”, vertelt Thomas Emous, afdelingsmanager van de operatiekamers.

Als je ziet dat bepaalde onderdelen meer tijd kosten dan verwacht, kun je daar gericht op reflecteren en trainen

Beter worden in wat je doet

De pilot startte begin 2025 en liep bij chirurgie, gynaecologie en urologie. Dat gebeurde bij kijk- en robotgeassisteerde operaties. Eerstgenoemde is een chirurgische techniek waarbij een arts via enkele kleine sneetjes (0,5-1 cm) een camera en instrumenten inbrengt. Het biedt gedetailleerd zicht, minder pijn, sneller herstel en kleinere littekens dan een open operatie. Een robotgeassisteerde operatie wil zeggen dat de chirurg achter een bedieningspaneel zit en via de robotarmen zijn bewegingen uiterst nauwkeurig en zonder trillingen kan uitvoeren bij de patiënt.

In drie tot vier maanden werden zo’n 500 tot 600 video’s opgenomen en daarna teruggekeken en gedeeld. De werkwijze beviel zo goed, dat het gebruik nu definitief wordt ingeregeld. Wat heeft een patiënt eraan? Volgens Emous helpt het vooral om beter te worden in wat je doet. “Een chirurg kan terugzien: in welke fase zat ik, wat kwam ik tegen, hoe heb ik gehandeld. Het is gericht op zelf leren en lesgeven”, zegt hij. “Als je ziet dat bepaalde onderdelen meer tijd kosten dan verwacht, kun je daar gericht op reflecteren en trainen. Het trainen gebeurt ook in huis.”

Chirurg Simon Nienhuijs, één van de kartrekkers, ziet datzelfde effect. “We moeten blijven oefenen en leren. Dat kan op een simulator, maar ook door je eigen operaties terug te kijken.” Hij noemt een voorbeeld bij een gastric bypass (maagverkleinende operatie). “Je video van drie kwartier wordt in herkenbare stappen opgedeeld. Dan zie je per stap hoe lang je bezig was, en kun je vergelijken met eerdere ingrepen.”

Het is mooi om te zien hoe welwillend iedereen was om deze technologie te brengen en uit te voeren

Automatisch onherkenbaar

Ook is er gekeken naar privacy en afspraken. Buiten het lichaam wordt beeld automatisch onherkenbaar gemaakt, het beeldmateriaal is niet naar een patiënt herleidbaar en het ziekenhuis blijft eigenaar van de beelden, zegt Emous. De grootste winst zit in leren, delen en verbeteren, vandaag al. Nienhuijs: “Kort na afloop van de operatie is een geautomatiseerde analyse beschikbaar van de verschillende stappen van de procedure.”

Emous kijkt vooruit naar hulp tijdens de operatie, maar benadrukt dat het een hulpmiddel blijft. “Het neemt niet over, het is ondersteunend om een betere analyse en beslissing te kunnen maken.” Nienhuijs zag bovendien hoe breed het project werd gedragen. “Het is mooi om te zien hoe welwillend iedereen was om deze technologie te brengen en uit te voeren.”

“Touch Surgery ondersteunt operatieteams bij het gestructureerd terugkijken en analyseren van chirurgische procedures”, zegt Bas Besamusca van Medtronic. “Door inzichten uit operaties toegankelijk te maken, kan kennis gemakkelijker worden gedeeld en kunnen zorgprofessionals leren van hun eigen ervaring en die van collega’s. We zijn trots dat het Catharina Ziekenhuis onderzoekt hoe deze technologie kan bijdragen aan opleiding, samenwerking en continue verbetering van zorgprocessen.”