Michelangelolaan 2
5623 EJ Eindhoven

040 - 239 91 11

Inwendige bestraling bij endeldarmkanker (Papillon) (Folder)

U bent door uw arts verwezen naar de afdeling Radiotherapie voor een inwendige bestralingsbehandeling van uw endeldarm. Wij noemen deze behandeling Papillon. In deze folder leest u meer informatie over de behandeling. Deze behandeling is maatwerk en kan voor u daarom anders verlopen dan hieronder is beschreven.

Wat is de behandeling volgens Papillon?

Papillon is een inwendige bestraling van de endeldarm. De tumor wordt inwendig heel precies bestraald. De straling dringt een aantal millimeters door in het weefsel. Deze behandeling wordt vaak in combinatie gegeven met uitwendige radiotherapie en chemotherapie.

Wie komen in aanmerking voor de inwendige bestraling?

• Patiënten die we om medische redenen niet kunnen opereren volgens de standaardbehandeling. De standaardbehandeling is een buikoperatie waarbij de patiënt een tijdelijk of blijvend stoma krijgt.
• Patiënten die geen operatie willen waarbij ze een tijdelijk of blijvend stoma krijgen.

Het is belangrijk dat u begrijpt dat:

• Niet alle tumoren in de endeldarm geschikt zijn voor inwendige bestraling. Papillon is niet geschikt wanneer de tumor groter is dan drie cm, de tumor in de anus zit of de tumor te hoog in de endeldarm zit. Het is daarom mogelijk dat u deze behandeling niet kunt krijgen.
• Er een hoger risico is op terugkeren van de tumor na inwendige bestraling (ongeveer 11%) in vergelijking met de buikoperatie (1-4%).
• Mocht de tumor terugkeren dan gebeurt dit meestal in de eerste twee tot drie jaar. Dan moet u mogelijk toch kiezen voor een buikoperatie. Hierbij krijgt u misschien een tijdelijk of blijvend stoma. 

Wat houdt de inwendige bestraling in?

De inwendige bestraling is één keer per veertien dagen, drie keer in totaal. De behandeling duurt in totaal ongeveer een uur. Alle drie de behandelingen gebeuren op dezelfde manier.

Voorbereiding op de inwendige bestraling

Om te starten met de inwendige bestraling is een voorbereiding nodig;

• U krijgt een recept mee van de radiotherapeut voor tabletten Bisacodyl.

Haal deze tabletten op tijd in huis. U heeft de tabletten de dag voordat u de inwendige bestraling krijgt nodig.

• 1 dag vóór de inwendige bestraling, neemt u ’s middags om 15.00 uur twee tabletten Bisacodyl in. Deze tabletten maken uw ontlasting zachter. U mag gewoon eten.

De dag van de inwendige bestraling

Op de dag van de behandeling meldt u zich bij de afdeling Radiotherapie. De radiotherapeutisch laborant haalt u op uit de wachtkamer en geeft uitleg over de behandeling. Tijdens de bestraling zijn twee radiotherapeuten en twee radiotherapeutisch laboranten aanwezig.

U hoeft voor deze behandeling niet nuchter te zijn.

1. U krijgt van de radiotherapeutisch laborant twee verschillende pijnstillers; paracetamol en diazepam. Soms wordt hier abstral aan toegevoegd.
   • Let op dat u bij het gebruik van diazepam 72 uur niet mag autorijden.
   • Let op dat u bij het gebruik van abstral 48 uur niet mag autorijden.

1. U plaatst zelf een microlax. Hierbij spuit u een vloeistof in uw anus. De vloeistof zorgt ervoor dat u snel ontlasting krijgt. Na het plaatsen gaat u naar het toilet. Het laatste stuk van uw darmen worden hierdoor schoon.
2. U komt op uw rug op de behandeltafel te liggen met uw benen in beensteunen.
3. Er wordt verdovingsgel aangebracht rond uw anus. Dit helpt om de spieren rondom uw anus te ontspannen.
4. De radiotherapeut zal uw endeldarm eerst inwendig onderzoeken. De arts weet dan precies de plek van de tumor.
5. De radiotherapeut brengt via de anus een buis in de endeldarm. Met deze buis bepaalt de arts de plaats van de bestraling.
6. Als de buis op de juiste plekt zit, start de bestraling. De bestraling is oppervlakkig en dringt maar enkele millimeters in het weefsel door. U merkt niets van de bestraling. Wij houden u in de gaten tijdens de behandeling. Mocht het nodig zijn, dan kunnen wij de bestraling op ieder moment stoppen.

Voor en na de bestraling maken wij foto’s van de tumor. Dit is om te kijken hoe de tumor reageert op de behandeling.

De behandeling duurt in totaal ongeveer één uur. De bestraling zelf duurt iets meer dan één minuut. Na de behandeling mag u naar het toilet gaan. Daarna kunt u naar huis.

Bijwerkingen

Vlak na de bestraling

Op de plek waar bestraald is, kunt u last krijgen van uw slijmvlies. Het slijmvlies kan kwetsbaar worden en geïrriteerd raken. Hierdoor kan het zijn dat u vaker naar het toilet moet voor ontlasting.

Het kan ook voorkomen dat u slijm en bloed verliest via de anus. U hoeft zich hierover geen zorgen te maken. Sommige mensen kunnen tijdelijk hun ontlasting niet goed ophouden.

Meestal beginnen de klachten twee weken na de laatste bestraling. De klachten kunnen twee maanden aanhouden.

Late bijwerkingen

Op de plek waar bestraald is, kan een vernauwing en een litteken in de endeldarm ontstaan. Daardoor kan de stoelgang moeilijker worden.

Er kan bloedverlies voorkomen, dit kan betekenen af en toe een streepje bloed op het toiletpapier. Dit komt doordat de bloedvaten verwijd en kwetsbaar zijn door de bestraling. Dit komt vaker voor bij patiënten die antistollingsmedicijnen gebruiken.

Als u een van deze klachten heeft, meld het dan aan uw radiotherapeut. Samen zoekt u naar een oplossing.

Controle afspraak

U wordt na iedere inwendige bestraling gebeld door een radiotherapeutisch laborant of de radiotherapeut. Zij bespreken met u hoe u de behandeling heeft ervaren. Ook bespreken zij de bijwerkingen met u.

Het is erg belangrijk dat u na de behandeling een aantal jaren onder controle blijft. Tijdens de controle afspraken wordt u gevraagd of u klachten heeft. U kunt hierbij denken aan pijn, bloedverlies of een verandering in uw stoelgang. De arts zal in de jaren na de behandeling bij elke controle een inwendig onderzoek doen. Ook wordt er regelmatig een darmscopie, MRI-scan of een CT-scan gemaakt.

Afspraken

Uw afspraken zijn zichtbaar in MijnCatharina. Om uzelf te kunnen aanmelden bij de afdeling Radiotherapie heeft u een geldig legitimatiebewijs nodig.

Verhinderd

Kunt u om een dringende reden niet naar uw afspraak komen? Geef dit dan zo snel mogelijk door aan de afdeling Radiotherapie. Wij zijn op werkdagen tijdens kantooruren bereikbaar.

Infopunt Leven met kanker

In de hal van het Catharina Kanker Instituut is een informatiepunt ingericht. Hier kunt u terecht als u extra informatie over nazorg wilt ontvangen. In dit informatiepunt zitten vrijwilligers van inloophuis de Eik die u graag helpen of een praatje met u maken. Meer informatie leest u op de website van het Infopunt (www.catharinaziekenhuis.nl/infopunt-leven-met-kanker).

De griepprik

De griepprik of andere vaccinaties kunt u gewoon tijdens en na de radiotherapie laten zetten. Als u koorts heeft of allergisch bent voor de vaccinatie dan neemt u de prik niet. Als u chemotherapie krijgt, overleg dan met uw oncoloog of u de prik mag nemen.

Ter beschikking stellen gegevens aan derden

Medische gegevens worden alleen anoniem aan derden verstrekt, zoals overheidsinstanties en zorgverzekeraars. In sommige gevallen worden deze gegevens voorzien van een code, zoals bij de Nederlandse Kankerregistratie. Hierbij wordt informatie verstrekt over de ziekte, de behandeling en het verloop van de behandeling bij kankerpatiënten. Registratie is een belangrijk instrument voor het verkrijgen van inzicht in het vóórkomen en behandelen van ziekten. Als u niet wilt dat uw gegevens worden gebruikt, kunt u dit kenbaar maken bij uw behandelend arts. De arts maakt een aantekening in uw medisch dossier dat uw gegevens niet worden geregistreerd.

Medische gegevens

De gegevens over uw behandeling worden permanent bewaard. Uw huisarts en uw specialisten houden we op de hoogte van uw behandeling. Ook wanneer u op het spreekuur komt, stuurt uw radiotherapeut, indien nodig, een bericht naar uw huisarts en de medisch specialisten bij wie u bekend bent.

Daarnaast houdt de Regionale Kankerregistratie bij hoe vaak en waar de verschillende vormen van kanker in Nederland voorkomen. Ook worden de behandelingsresultaten geregistreerd. Het uiteindelijke doel is om met deze gegevens de behandeling van mensen met kanker te verbeteren.

Zonder uw uitdrukkelijk schriftelijk toestemming wordt door uw radiotherapeut geen informatie verstrekt aan anderen dan uw huisarts, specialist(en) en Regionale Kankerregistratie (dus niet aan controlerend artsen, bedrijfs-, of keuringsartsen).

Opleidingsziekenhuis

Het Catharina Ziekenhuis is een opleidingsziekenhuis. Wij bieden tal van opleidingsmogelijkheden voor artsen, verpleegkundigen en paramedische beroepen en werken daarin nauw samen met opleidingscentra en –ziekenhuizen in de regio. Dit kan betekenen dat uw behandeling, onderzoek of operatie (mede) uitgevoerd wordt door een zorgverlener in opleiding. Denk hierbij aan een arts in opleiding tot specialist, een co-assistent of een verpleegkundige in opleiding. Veiligheid is het allerbelangrijkste, daarom staat de zorgverlener in opleiding altijd onder supervisie van een gekwalificeerde zorgverlener. Indien u niet wenst geholpen te worden door een zorgverlener in opleiding, kunt u dit aangeven bij uw behandelend arts.

Vragen

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, aarzel dan niet om deze met uw radiotherapeut te bespreken.

Contactgegevens

Catharina Ziekenhuis
040 – 239 91 11
www.catharinaziekenhuis.nl

Afdeling Radiotherapie
040 – 239 64 00

Routenummer(s) en overige informatie over de afdeling Radiotherapie vindt u op www.catharinaziekenhuis.nl/radiotherapie