Onderzoek naar nieuwe kansen voor mensen met uitgezaaide maagkanker: ‘Nog veel winst te behalen’

Maagkanker wordt vaak pas laat ontdekt. Klachten zijn in het begin soms vaag. Patiënten krijgen bijvoorbeeld vage pijn in de bovenbuik of merken dat eten niet goed meer zakt. Bij een deel van hen zijn er op het moment van de diagnose al uitzaaiingen op het buikvlies. Dan is genezing niet meer mogelijk en bestaat de standaardbehandeling vooral uit chemotherapie die de ziekte moet afremmen.

“De overleving is meer in maanden dan in jaren”, vertelt Lenah Kampmeijer. “Dat kan soms heel snel gaan. Juist daarom is het belangrijk om te onderzoeken of we patiënten meer tijd kunnen geven, zonder dat de behandeling te zwaar voor hen wordt.”

Je wilt iemand mogelijk langer laten leven, maar tegelijk zo min mogelijk inleveren op de kwaliteit van leven. Die afweging is lastig

Direct in de buik

Kampmeijer is arts-onderzoeker Chirurgie in het Catharina Ziekenhuis en halverwege haar promotietraject aan Maastricht University. Ze doet onderzoek onder begeleiding van oncologisch chirurgen Ignace De Hingh en Misha Luyer en internist-oncoloog Irene van Hellemond.

Een belangrijk onderdeel van haar promotieonderzoek zijn de INTERACT maag-studies. Daarin onderzoekt het Catharina Ziekenhuis samen met het Erasmus MC of het toedienen van chemotherapie rechtstreeks in de buikholte naast de standaard chemotherapie effectiever is in de behandeling van patiënten met maagkanker en uitzaaiingen op het buikvlies. Patiënten krijgen daarvoor een toegangspoortje onder de huid. Via een slangetje komen de medicijnen direct in de buik terecht, dicht bij de uitzaaiingen.

“Normaal krijgt een patiënt alleen chemotherapie via het bloed”, zegt Kampmeijer. “Wij onderzoeken of het toevoegen van chemotherapie in de buik beter werkt bij uitzaaiingen op het buikvlies. De behandeling komt dan meteen op de plek waar de uitzaaiingen zitten.” Dat gebeurt nu niet als standaardbehandeling. “Je wilt iemand mogelijk langer laten leven, maar tegelijk zo min mogelijk inleveren op de kwaliteit van leven. Die afweging is lastig.”

Uiteindelijk hopen we vooraf beter te zien waar uitzaaiingen zitten en hoeveel ziekte er in de buik aanwezig is

Helpen om juiste behandeling te kiezen

Tijdens de Wetenschapsavond van het Catharina Ziekenhuis presenteerde zij een kleiner deel van haar onderzoek. Daarin vergeleek ze gegevens van patiënten bij wie wel of niet de maag was verwijderd. De eerste uitkomsten lieten een langere overleving zien bij de geopereerde patiënten. Toch kan daar nog geen harde conclusie uit worden getrokken. Mensen die een operatie kregen, waren vaak jonger of fitter. Het publiek koos haar presentatie overigens als een van de winnaars.

Een tweede onderzoek richt zich op betere herkenning van uitzaaiingen. Die zijn op een CT-scan moeilijk of zelfs niet zichtbaar, waardoor altijd een kijkoperatie nodig is. Tijdens een kijkoperatie kan daardoor blijken dat er meer ziekte aanwezig is dan vooraf gedacht. Samen met de TU/e ontwikkelt Kampmeijer een computermodel dat scans nauwkeuriger moet beoordelen. Ook kan dit het in de toekomst mogelijk maken om zonder kijkoperatie beter te volgen wat het effect van de behandeling is op de buikvliesuitzaaiingen.

“De technische onderzoekers bouwen het model en wij leveren de medische kennis”, weet ze. “Uiteindelijk hopen we vooraf beter te zien waar uitzaaiingen zitten en hoeveel ziekte er in de buik aanwezig is. Dat kan helpen om de juiste behandeling te kiezen.”

Klimmen tegen Kanker

Dit project krijgt steun van het Hanarth Fonds en ontving een bijdrage van de Catharina Health Foundation. Dankzij die financiering kan het model verder worden ontwikkeld en getest.

De verschillende onderzoeken hebben hetzelfde doel: eerder zien wat er aan de hand is, gerichter behandelen en beter bepalen voor wie een zware behandeling iets kan opleveren. Kampmeijer hoopt dat patiënten daardoor in de toekomst meer mogelijkheden krijgen dan alleen het afremmen van de ziekte.

“Er is bij uitgezaaide maagkanker nog veel winst te behalen”, zegt ze. “We werken met chirurgen, oncologen, radiologen en technische onderzoekers aan dezelfde vraag: hoe kunnen we voor deze patiënten een behandeling vinden die niet alleen tijd toevoegt, maar ook zo veel mogelijk kwaliteit van leven behoudt?”

In september verruilt Kampmeijer haar onderzoekswerk tijdelijk voor een sportieve uitdaging. Samen met collega’s beklimt zij tijdens Klimmen tegen Kanker de Col de la Madeleine. Met deze bijzondere tocht zamelen zij geld in voor de Catharina Health Foundation, zodat onderzoek zoals dit kan worden voortgezet en er gewerkt kan blijven worden aan betere behandelingen voor mensen met kanker.