‘De patiënt moet altijd het uitgangspunt zijn bij de behandeling van kanker’
Niet de tumor, maar de patiënt moet het uitgangspunt zijn van de zorg bij kanker. Dat is de kern van de inaugurele rede van oncologisch chirurg Pim Burger, die hij vanmiddag uitsprak aan de Universiteit Maastricht. Zijn onderzoek richt zich op patiënten met complexe vormen van endeldarmkanker, voor wie betere uitkomsten én een betere kwaliteit van leven hand in hand moeten gaan.
“Het doel van zorg bij kanker is meer dan alleen genezing”, zegt Burger, die in juni vorig jaar benoemd werd tot hoogleraar. “Natuurlijk willen we patiënten beter maken. Maar we moeten ons ook afvragen wat een behandeling kost in termen van kwaliteit van leven. Welke gevolgen heeft die voor werk, voor het dagelijks functioneren en voor wat iemand zelf belangrijk vindt? Iedere patiënt verdient een behandelplan dat bij hem of haar past.”
Niet denken vanuit één specialisme
In zijn rede pleit Burger voor een andere manier van kijken naar complexe darmkanker. Volgens hem moeten artsen niet redeneren vanuit hun eigen vakgebied, maar vanuit alle beschikbare mogelijkheden.
“Een chirurg denkt al snel aan opereren, een radiotherapeut aan bestralen en een internist-oncoloog aan medicijnen. Maar als je het beste voor de patiënt wil, moet je alle behandelopties kennen en vervolgens kijken welke combinatie voor die specifieke patiënt het beste resultaat oplevert. Daarvoor moeten specialisten veel vaker over hun eigen muren heen kijken.”
Volgens Burger is juist die multidisciplinaire aanpak nodig om verdere vooruitgang te boeken. “We beschikken tegenwoordig over veel meer mogelijkheden dan vroeger. Operaties, bestraling, chemotherapie, lokale behandelingen en innovatieve technieken vullen elkaar aan. De uitdaging is om voor iedere patiënt de juiste combinatie te vinden.”
Van standaardbehandeling naar maatwerk
De afgelopen jaren zag Burger de behandeling van endeldarmkanker ingrijpend veranderen. Toen hij aan zijn opleiding begon, was een operatie vrijwel altijd onvermijdelijk. Inmiddels kunnen steeds meer patiënten hun endeldarm behouden en soms zelfs volledig afzien van een operatie.
“Vijftien jaar geleden werd het idee dat je sommige patiënten niet hoefde te opereren nog met veel scepsis ontvangen. Inmiddels weten we dat dit voor een groot deel van de patiënten veilig mogelijk is. Dat laat zien hoe belangrijk het is om te blijven onderzoeken en vernieuwen.”
Die ontwikkeling sluit naadloos aan bij zijn visie op de toekomst. “We moeten af van het idee dat één behandeling voor iedereen geschikt is. De biologie van de tumor is bij iedere patiënt anders. Juist daarom moeten we steeds beter begrijpen welke behandeling op welk moment de meeste kans op succes biedt. Zowel op het gebied van genezing als op de kwaliteit van leven voor de patiënt. Daarvoor moet een arts eigenlijk een specialist van een bepaald ziektebeeld worden.”
Onderzoek als motor voor betere zorg
Als hoogleraar wil Burger zijn onderzoek naar complexe endeldarmkanker verder uitbreiden. Daarbij bouwt hij voort op studies zoals PelvEx2, MEND-IT en de INTERACT-studies, die zich allemaal richten op patiënten bij we de ziekte is teruggekeerde of in een vergevorderd stadium bevindt.
“Met onderzoek proberen we niet alleen de overleving te verbeteren. We willen ook weten hoe we behandelingen minder belastend kunnen maken, complicaties kunnen verminderen en de kwaliteit van leven kunnen behouden. Die uitkomsten zijn minstens zo belangrijk.”
De samenwerking tussen het Catharina Ziekenhuis, Maastricht UMC+ en andere expertisecentra speelt daarin een cruciale rol. “Grote onderzoeken uitvoeren lukt alleen als je kennis, data en ervaring bundelt. Juist door samen te werken kunnen we de zorg blijven verbeteren.”
Nog grote stappen mogelijk
Hoewel de zorg voor darmkankerpatiënten de afgelopen decennia sterk is verbeterd, denkt Burger dat er nog veel winst te behalen valt. Vooral op het gebied van gepersonaliseerde behandelingen.
“We weten steeds meer over tumoren en beschikken over steeds meer data over de ziekte. Dankzij nieuwe analysetechnieken en kunstmatige intelligentie kunnen we beter voorspellen welke behandeling voor welke patiënt werkt. Dat is de richting waarin de zorg zich moet ontwikkelen.”
Iedere dag proberen we de behandeling slimmer, gerichter en persoonlijker te maken
Zijn ambitie is duidelijk: patiënten niet alleen langer laten leven, maar ook beter laten leven. “Iedere dag proberen we de behandeling slimmer, gerichter en persoonlijker te maken. Dat is waar ik mij als chirurg, onderzoeker en hoogleraar voor wil inzetten.”
Klimmen tegen Kanker
Na zijn inaugurele rede kijkt Burger alweer vooruit. Niet alleen naar nieuwe onderzoeken, maar ook naar een andere uitdaging die hem nauw aan het hart ligt. Als initiatiefnemer van Klimmen tegen Kanker staat hij volgende week zaterdag uiteraard aan de start van de eerste editie van het evenement. Vijfhonderd deelnemers beklimmen die dag te voet of op de fiets de Col de la Madeleine in Frankrijk om geld op te halen voor onderzoek naar kanker in het Catharina Ziekenhuis.
“Onderzoek is onmisbaar om verdere vooruitgang te boeken. Daarom is het mooi om te zien hoeveel mensen zich hiervoor inzetten. Uiteindelijk doen we het allemaal met hetzelfde doel: de prognose én kwaliteit van leven van patiënten met kanker verbeteren en daarbij helpt elke gedoneerde euro.