Hart-longmachine op traumahelikopter verdubbelt overlevingskans bij jonge slachtoffers met hartstilstand

Het onderzoek, uitgevoerd onder leiding van het Erasmus MC, is gepubliceerd in het vooraanstaande medische tijdschrift New England Journal of Medicine. Aan de studie werkten verschillende gespecialiseerde ziekenhuizen mee, waaronder het Catharina Ziekenhuis. Drie medewerkers van ons ziekenhuis staan als auteur op de wetenschappelijke publicatie: cardioloog-intensivist Luuk Otterspoor, anesthesioloog-intensivist Leon Monteny en IC-verpleegkundige Ingeborg Harks.

Het bijzondere aan de behandeling is dat de hart-longmachine naar de patiënt komt, in plaats van andersom. Otterspoor legt uit hoe dat werkt. “Stel, iemand krijgt thuis of op een voetbalveld een hartstilstand. Er wordt 112 gebeld en de ambulance begint met reanimeren. Tegelijkertijd kan een traumahelikopter met een hart-longmachine aan boord onderweg gaan. Als het hart door de gewone reanimatie weer op gang komt, is die extra hulp niet nodig. Maar als dat niet lukt, kan het team de machine ter plekke aansluiten.”

Dat is misschien nog wel het belangrijkste uitkomst. We zien niet alleen een veel betere overleving, maar deze gaat gepaard met een goede hersenfunctie

36 versus 13

Dat gebeurt met twee slangen die in grote bloedvaten worden geplaatst. De machine, ook wel ECMO genoemd, neemt vervolgens tijdelijk de functie van het hart en de longen over. De machine voorziet het bloed buiten het lichaam van zuurstof en pompt het daarna terug. Zo blijven de hersenen en andere organen zuurstof krijgen, ook wanneer het hart niet zelfstandig pompt. Vervolgens gaat de patiënt per ambulance naar een van de tien gespecialiseerde ziekenhuizen in Nederland.

Aan de landelijke ON-SCENE-studie deden 231 patiënten mee bij wie een hartstilstand niet met gewone reanimatie kon worden verholpen. Van de patiënten die ter plekke met een hart-longmachine werden behandeld, verliet 40 procent levend het ziekenhuis. Bij patiënten die de gebruikelijke reanimatiezorg kregen, was dat 20 procent.

Ook op langere termijn waren de resultaten opvallend. Zes maanden na de hartstilstand had 36 procent van de patiënten die met ECMO ter plaatse waren geholpen, een goede hersenfunctie, tegenover 13 procent in de groep die de reguliere behandeling kreeg. “Dat is misschien nog wel het belangrijkste uitkomst”, aldus Otterspoor. “We zien niet alleen een veel betere overleving, maar deze gaat gepaard met een goede hersenfunctie.”

Als je de bloedsomloop sneller kunt overnemen, krijgen de hersenen en andere organen eerder weer zuurstofrijk bloed. Daardoor kun je mogelijk levens redden en hersenschade voorkomen

Geleid door Erasmus

De onderzoekers richtten zich op patiënten jonger dan 50 jaar. Bij deze groep is de kans op herstel relatief groot, waardoor goed onderzocht kon worden of de nieuwe aanpak verschil maakt. Dat betekent niet dat de behandeling in de toekomst uitsluitend voor mensen onder de vijftig geschikt is. Volgens Otterspoor zal steeds per patiënt moeten worden beoordeeld of een hart-longmachine zinvol kan zijn.

Het Catharina Ziekenhuis werkte eerder ook mee aan de INCEPTION-studie, waarbij patiënten pas in het ziekenhuis op een hart-longmachine werden aangesloten. Bij ON-SCENE gebeurt dat veel eerder. “Het idee achter deze studie is eigenlijk heel logisch”, vertelt Otterspoor. “Als je de bloedsomloop sneller kunt overnemen, krijgen de hersenen en andere organen eerder weer zuurstofrijk bloed. Daardoor kun je mogelijk levens redden en hersenschade voorkomen. Dat blijkt nu ook uit de resultaten.”

Het onderzoek werd geleid door het Erasmus MC in Rotterdam, met intensivist Dinis Dos Reis Miranda als eerste auteur. De vier Nederlandse Mobiel Medische Teams (MMT’s, gestationeerd in Volkel, Rotterdam, Amsterdam en Eelde) en de tien gespecialiseerde ziekenhuizen werkten nauw samen om de behandeling mogelijk te maken. Sinds 2024 beschikken alle vier de MMT’s over mobiele hart-longmachines. Het is wereldwijd bijzonder dat deze gespecialiseerde behandeling op landelijke schaal buiten het ziekenhuis beschikbaar is.

 

Besluit ministerie

Vooral de betrokkenheid van IC-verpleegkundige Ingeborg Harks vindt Otterspoor bijzonder. “Bij dit soort belangrijke medische publicaties zie je meestal vooral artsen als auteur. Dat er nu ook een IC-verpleegkundige tussen staat, is echt bijzonder.” Het onderstreept dat wetenschappelijk onderzoek niet alleen door artsen wordt uitgevoerd, maar ook door verpleegkundigen die vanuit hun dagelijkse werk belangrijke kennis en ervaring inbrengen.

Otterspoor verwacht dat de onderzoeksresultaten grote gevolgen hebben voor de toekomstige reanimatiezorg. De traumahelikopters beschikken al over de apparatuur en volgens hem ligt het voor de hand dat die blijvend aan boord blijft. Of dat daadwerkelijk gebeurt, is uiteindelijk een besluit van het ministerie van Volksgezondheid.