Nieuwe techniek geeft meer inzicht in de baarmoeder: minder verdriet en onbegrip bij vruchtbaarheidsbehandelingen
Een nieuwe meetmethode helpt vrouwen bij vruchtbaarheidsbehandelingen en gynaecologische problemen door baarmoederbewegingen zichtbaar te maken. “Met deze techniek kunnen we vrouwen veel verdriet en onbegrip over hun pijn besparen”, zegt em. prof. dr. Dick Schoot, als gynaecoloog voor adenomyose en endometriose verbonden aan het Catharina Ziekenhuis, de Universiteit Gent en de Technische Universiteit Eindhoven. Dankzij deze nieuwe methode kunnen adenomyose en endometriose van de baarmoeder beter worden vastgesteld en kunnen de kansen op een succesvolle behandeling beter worden ingeschat.
De baarmoeder is niet alleen een orgaan waarin een kindje kan groeien, maar ook een actief, bewegend deel van het lichaam. Gedurende de menstruatiecyclus maakt de baarmoeder ritmische bewegingen die het sperma richting de eicel kunnen sturen. Na de bevruchting wordt het embryo als het ware richting de baarmoeder geduwd. Deze bewegingen worden rustiger wanneer een bevruchte eicel zich in de baarmoeder nestelt. Schoot legt uit: “In een rustige baarmoeder heeft een embryo meer kans om zich goed te nestelen, wat essentieel is voor een succesvolle zwangerschap.”
In de jaren negentig ontdekten wetenschappers dat een rustige baarmoeder de kans op zwangerschap vergroot. Het was echter lastig om deze bewegingen goed en objectief vast te leggen, omdat er nog geen nauwkeurige meetmethode was. Daarna bleef het lange tijd stil, tot ruim tien jaar geleden.
Met deze meetmethode kunnen we met een zeer grote zekerheid voorspellen welke vrouwen een grotere kans hebben op een succesvolle zwangerschap
Verandering brengen
Schoot ging toen met de zogenoemde Wave Study Group, met onderzoekers van het Catharina Ziekenhuis en de universiteiten van Gent, Napels en Eindhoven, aan de slag om hier verandering in te brengen. “Ons idee is geïnspireerd op technieken die al langer in de cardiologie worden gebruikt”, vertelt hij. “We hebben een nieuwe techniek ontwikkeld om samentrekkingen met echo-opnames te meten. Zo kunnen we de baarmoederbewegingen gedetailleerd analyseren.” Inmiddels nemen ook onderzoeksgroepen uit onder meer China, Griekenland en de Verenigde Staten deel aan de onderzoekssamenwerking.
De techniek maakt gebruik van speckle-tracking, een methode die kleine bewegingen op echobeelden volgt. Deze toepassing op het echoapparaat bepaalt hoe vaak en krachtig de baarmoeder samentrekt en kan ook de richting en snelheid van deze bewegingen volgen. De nieuwe meetmethode brengt normale baarmoederbewegingen en afwijkingen in kaart.
Deze techniek biedt veel voordelen voor vrouwen die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan, zoals IVF. “Momenteel slaagt een IVF-behandeling in zo’n 25 tot 35 procent van de gevallen per poging”, zegt Schoot. “Met deze meetmethode kunnen we met een zeer grote zekerheid voorspellen welke vrouwen een grotere kans hebben op een succesvolle zwangerschap. Met de meetmethode is het straks mogelijk te beoordelen of de baarmoeder optimaler is geworden om een embryo te ontdooien en terug te plaatsen. Dit voorkomt teleurstellingen en pijn bij mislukte pogingen, omdat behandelingen gerichter kunnen worden ingezet.”
Stuart Campbell, pionier in echografie bij zwangere vrouwen, noemde het zelfs revolutionair
Internationaal veel aandacht
Daarnaast helpt de techniek artsen te bepalen of medicatie of een ingreep nodig is, bijvoorbeeld bij vrouwen met pijnlijke aandoeningen zoals adenomyose, waarbij baarmoederslijmvliesachtig weefsel in de wand van de baarmoeder groeit. Door de baarmoeder in beeld te brengen, kunnen artsen beter beoordelen of een behandeling aanslaat. Schoot: “Veel vrouwen krijgen nu medicijnen of operaties waarvan het mogelijke effect op ervaring is gebaseerd. Met deze methode kunnen we eindelijk objectief vaststellen of een behandeling nut heeft.”
Em. prof. dr. Schoot, die in 2022 werd benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, vertelt dat de techniek internationaal veel aandacht trekt. “We zijn overal uitgenodigd om over deze techniek te spreken”, zegt hij enthousiast. “Stuart Campbell, pionier in echografie bij zwangere vrouwen, noemde het zelfs revolutionair.”
Samen met GE HealthCare kijkt het Catharina Ziekenhuis naar de invoering van de nieuwe techniek. De Uterine Wave-technologie is inmiddels in Europa beschikbaar voor ziekenhuizen en artsen. Het Catharina Ziekenhuis onderzoekt op dit moment hoe de methode in de eigen patiëntenzorg in een later stadium kan worden toegepast. In andere delen van de wereld, waaronder de Verenigde Staten, wordt de technologie later geïntroduceerd. Schoot hoopt dat de methode uiteindelijk een vaste plek krijgt binnen de vruchtbaarheidsgeneeskunde.
Dankzij onze methode brengen we de oorzaak van klachten sneller en beter in beeld
Snellere diagnose mogelijk
Dankzij deze techniek kunnen artsen beter beoordelen of een baarmoeder normaal functioneert en of een vrouw met vruchtbaarheidsproblemen als gevolg van afwijkende baarmoederbewegingen baat heeft bij een bepaalde medische of operatieve behandeling. “Een afwijkend samentrekkende baarmoeder heeft een kleinere kans op een succesvolle zwangerschap”, legt Schoot uit. “Maar met deze methode kunnen we vrouwen tijd en vooral emotionele pijn besparen door alleen behandelingen voor te stellen die echt kans van slagen hebben.”
Daarnaast maakt de techniek een snellere diagnose mogelijk bij vrouwen met gynaecologische klachten. Dit betekent dat vrouwen eerder van pijnklachten af kunnen zijn. Schoot benadrukt: “Nu moeten vrouwen vaak lang wachten op een diagnose of krijgen ze bij wijze van proef zware medicijnen zonder zekerheid. Dankzij onze methode brengen we de oorzaak van klachten sneller en beter in beeld.”
Schoot heeft gewacht met het bekendmaken van deze innovatie, zodat vrouwen de technologie ook binnen afzienbare tijd tot hun beschikking kunnen hebben. Hij sluit af met een vergezicht: “Het zou geweldig zijn als we met deze methode wereldwijd vrouwen kunnen helpen. Hoe sneller de technologie wereldwijd op de markt komt en wordt toegepast, hoe eerder vrouwen minder pijn en verdriet hoeven te ervaren. Dat is het ultieme doel.”