Adenomyose

Wat is adenomyose?

Adenomyose is een vorm van endometriose. Bij adenomyose groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies in de spierwand van de baarmoeder. Bij endometriose groeit dit weefsel juist buiten de baarmoeder.

Adenomyose kan voorkomen in een klein deel van de baarmoeder (focaal) of verspreid door de hele baarmoederwand (diffuus). Door deze aandoening kunt u pijnklachten en hevig bloedverlies tijdens de menstruatie hebben.

Gelukkig worden de meeste vrouwen met adenomyose zonder problemen zwanger. Wel komen zwangerschapsproblemen, zoals een hoge bloeddruk of vastzittende placenta, iets vaker voor. Bij ernstigere vormen van adenomyose kunnen vrouwen soms moeilijker zwanger worden of vaker een miskraam krijgen. 

Veel vrouwen met endometriose hebben ook adenomyose, en andersom. Daarom besteden we bij onderzoek naar endometriose ook aandacht aan adenomyose.

Lees meer over endometriose.

Klachten bij adenomyose

Adenomyose kan klachten geven, maar dat hoeft niet. Bij sommige vrouwen wordt de aandoening per toeval ontdekt.

Pijn en bloedverlies tijdens de menstruatie
Adenomyose kan buikpijn tijdens de menstruatie veroorzaken. De pijn kan in de loop van de jaren erger worden en steeds eerder beginnen. Sommige vrouwen hebben al pijn voordat de menstruatie start. En sommige vrouwen hebben uiteindelijk altijd buikpijn, ook tussen de menstruaties in. De pijn kan zo hevig zijn dat dagelijkse activiteiten moeilijk worden. Vrouwen met adenomyose hebben tijdens de menstruatie vaak meer bloedverlies dan gemiddeld, maar dat is niet bij allemaal het geval.

Pijn bij vrijen
Adenomyose kan pijn veroorzaken tijdens of vlak na het vrijen. Sommige vrouwen voelen deze pijn diep in de buik of vagina. Het is begrijpelijk dat ze hierdoor angstig worden voor meer pijn en onbewust de bekkenbodemspieren aanspannen, waardoor de pijn kan verergeren. Een bekkenfysiotherapeut kan soms helpen om deze spieren weer te ontspannen.

Problemen met de vruchtbaarheid
Bij vrouwen met adenomyose kan het soms langer duren om zwanger te worden. Ze kunnen ook iets vaker een miskraam krijgen dan vrouwen zonder adenomyose. Gelukkig worden de meeste vrouwen met adenomyose zonder problemen zwanger. We bieden alle vormen van vruchtbaarheidsbehandelingen aan om u te kunnen begeleiden als zwanger worden niet vanzelf lukt.

Onderzoeken bij adenomyose

Op basis van uw klachten kan de arts vermoeden dat u adenomyose heeft. Om de diagnose vast te stellen en in kaart te brengen waar de adenomyose zich bevindt, kunnen verschillende onderzoeken nodig zijn.

Echoscopisch onderzoek
Bij een endometriose-echoscopie gebruiken we meestal een inwendige echo. Hiermee bekijken we de organen in het bekken, zoals de baarmoeder, eierstokken, blaas en darmen. We onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor endometriose of adenomyose. Door ontwikkelingen in de echoscopie kunnen we tegenwoordig veel vormen van endometriose op een echo herkennen.

MRI-scan
Soms is aanvullend een MRI-scan nodig. Met een MRI kunnen we adenomyose zichtbaar maken die niet altijd goed op een echo te zien is. Een MRI-scan is niet altijd nodig. Uw arts bespreekt met u of dit onderzoek in uw situatie meerwaarde heeft.

Lees meer in de folder: Eerste bezoek aan de gynaecoloog

Behandeling van adenomyose

Adenomyose hoeft niet altijd behandeld te worden. Als uw gynaecoloog bij toeval adenomyose ontdekt en u geen klachten heeft, dan kunt u rustig afwachten. Soms kan het dan verstandig zijn om onder controle te blijven. Bespreek met uw gynaecoloog of dat in uw situatie nodig is en zo ja, hoe vaak. 

Welke behandeling het beste bij u past, hangt af van uw klachten, persoonlijke situatie en eventuele kinderwens. Samen met uw gynaecoloog bespreekt u welke behandeling het meest geschikt is.

De behandeling kan bestaan uit:

• behandeling van klachten, zoals pijn of hevig bloedverlies
• een behandeling met hormonen
• een operatie

Vaak is een combinatie van behandelingen nodig. Ook kan de behandeling in de loop van de tijd veranderen als uw klachten of wensen veranderen.

Het doel van een behandeling kan zijn om pijn te verminderen, bloedverlies te beperken of de klachten beter draaglijk te maken. Ook kunnen we een hormonale behandeling inzetten om de adenomyose te onderdrukken, waardoor u minder klachten heeft. Uw gynaecoloog kijkt samen met u welke behandeling het beste bij u past.

De enige behandeling waarmee adenomyose helemaal kan worden verwijderd, is een operatie waarbij de baarmoeder wordt verwijderd. Daarbij blijven de eierstokken meestal behouden, zodat u niet vervroegd in de overgang komt.

Uw gynaecoloog bespreekt met u wat in uw situatie mogelijk is. Daarbij worden de ernst van de klachten, de risico’s van de behandeling en een eventuele kinderwens zorgvuldig afgewogen. Het doel van de behandeling is om uw klachten te verminderen en uw kwaliteit van leven te verbeteren.

Topklinisch Expertisecentrum

Het Catharina Ziekenhuis heeft zich de afgelopen vijftien jaar ontwikkeld tot een expertisecentrum voor adenomyose en endometriose in Zuid-Nederland. De NVOG heeft ons benoemd tot level 2 expertisecentrum. Dat betekent dat verschillende specialisten in ons ziekenhuis nauw samenwerken bij de diagnose en behandeling van alle vormen van adenomyose en (diepe) endometriose.

Wij werken ook nauw samen met ziekenhuizen in de regio. Patiënten met diepe endometriose worden voor hun behandeling naar het Catharina Ziekenhuis verwezen. Na de behandeling kan de verdere begeleiding vaak weer in het eigen ziekenhuis plaatsvinden. Ook worden patiënten uit het hele land regelmatig naar ons verwezen voor een second opinion.

Gynaecologen prof. dr. Huib van Vliet, dr. Dana Huppelschoten en drs. Daniëlle van Gastel van het Catharina Ziekenhuis hebben speciale expertise op het gebied van diepe endometriose.

Topklinische zorg

Het Catharina Ziekenhuis is al jarenlang erkend als STZ Topklinisch Expertisecentrum voor diepe endometriose. Daardoor kunnen wij hooggespecialiseerde zorg bieden die niet in ieder ziekenhuis beschikbaar is. Topklinische zorg betekent altijd: zorg op hoog niveau, vaak unieke zorg, patiëntgericht en met gedreven professionals.

Wetenschappelijk onderzoek

De specialisten van de afdeling Gynaecologie van het Catharina Ziekenhuis doen veel onderzoek naar nieuwe technieken om endometriose en adenomyose te behandelen. We werken samen met academische ziekenhuizen, zoals het Maastricht Universitair Medisch Centrum en het Radboudumc in Nijmegen. Ook hebben we voor allerlei onderzoeken rondom endometriose een samenwerkingsverband met het Universitair Ziekenhuis Gent in België.

Meer informatie

Patiëntenvereniging: www.endometriose.nl
Europese richtlijn over endometriose: Richtlijn – Endometriose Stichting
De Gynaecoloog: Endometriose | De Gynaecoloog
Bij verminderde vruchtbaarheid: www.freya.nl
Endometriose wijzer: Endometriose wijzer | Alles wat je zoekt over endometriose