Ondersteunende zorg bij Endeldarmkanker

De behandeling van endeldarmkanker kan zwaar zijn. Ondersteunende zorg helpt u om hiermee om te gaan. Op deze pagina vindt u praktische adviezen, wie u kan helpen en waar u betrouwbare informatie vindt. Deze pagina is geschreven voor patiënten en naasten.

1. Darmproblemen

Een behandeling voor endeldarmkanker kan de werking van uw darmen veranderen. Veel mensen merken dat hun ontlasting anders is dan voorheen. Veelvoorkomende klachten zijn verstopping, diarree, plotselinge aandrang, verlies van ontlasting of winden en een wisselend ontlastingspatroon. Deze klachten kunnen wijzen op LAR-syndroom (Low Anterior Resection Syndrome), dat kan optreden na het verwijderen van (een deel van) de endeldarm of na chemoradiotherapie. LAR-syndroom is dus een combinatie van darmproblemen die ontstaan door deze behandelingen.

De klachten kunnen in de loop van de tijd minder worden. Bij sommige mensen blijven ze bestaan.

Wat kunt u zelf doen?

Houd een eenvoudig ontlastings‑ en voedingsdagboekje bij om verbanden te zien en inzicht te krijgen in uw klachten.
Pas voeding, leefstijl en toilet‑routines aan (kleine, regelmatige maaltijden; voldoende vocht; rustig de tijd nemen).
Overweeg, in overleg met uw zorgverlener om te starten met medicatie of bekkenbodemfysiotherapie.

Waar kunt u terecht?

Verpleegkundig specialist darmkanker voor beoordeling, advies en verwijzing.

Bekkenfysiotherapeut die werkt met het MAPLe®-systeem van Novuqare voor diagnose en behandeling van bekkenbodemklachten Folders & links

Folder LAR-syndroom (Catharina Ziekenhuis):
Vind MAPLe® specialisten op de Novuqare website

2. Voeding bij endeldarmkanker

Goede voeding ondersteunt het herstel, helpt de behandeling beter te doorstaan en draagt bij aan behoud van spiermassa en weerstand. Eiwitten spelen daarbij een grote rol. Vezels kunnen de stoelgang verbeteren. Heeft u een stoma, ook dan kunt u in principe alles eten en drinken; let op wat voor u persoonlijk goed bevalt.

Wat kunt u zelf doen?

Kies bij elk eetmoment een eiwitbron (zuivel, peulvruchten, eieren, vis/vlees/vleesvervangers, noten).
Bouw vezels rustig op en drink voldoende water om krampen/obstipatie te voorkomen.
Bij een stoma: test nieuwe producten één voor één en let op uw eigen reactie.

Waar kunt u terecht?

Verpleegkundig specialist darmkanker, stoma verpleegkundigen of een diëtist voor persoonlijk voedingsadvies

Folders & links

3. Leven met een stoma

Soms is bij de behandeling een tijdelijke of blijvende stoma nodig. Een dubbelloops stoma (twee openingen) is meestal tijdelijk; een eindstandig stoma (één opening) is vaak blijvend. De stomaverpleegkundige begeleidt u bij materiaalkeuze, verzorging en vragen over werk, sport, reizen en intimiteit. U kunt bijna alles blijven doen met een stoma. Veel mensen hervinden hun dagelijkse ritme na enige tijd. Ook lotgenotencontact kan steun geven.

Waar kunt u terecht?

Stomaverpleegkundige (in het ziekenhuis) voor praktische begeleiding en nazorg.
Stomavereniging voor informatie, ervaringsdeskundigheid en contact met lotgenoten.

Folders & links

4. Blaasproblemen

Na een operatie of (chemo)radiotherapie kunnen de zenuwen die de blaas aansturen tijdelijk of blijvend beïnvloed worden. Veelvoorkomend zijn moeite met uitplassen, vaker moeten plassen, plotselinge of geen aandrang, urineverlies en nadruppelen. Houding, ontspanning en tijd nemen kunnen helpen.

Wat kunt u zelf doen?

Houding en ontspanning kunnen helpen.
Bijvoorbeeld:

rechtop zitten
de bekkenbodem ontspannen
rustig de tijd nemen

Waar kunt u terecht?

Verpleegkundig specialist voor beoordeling en verwijzing.

Bekkenbodemfysiotherapeut via MAPLe® specialisten op de Novuqare website of, indien nodig, uroloog/gynaecoloog. De behandeling kan bestaan uit oefeningen, medicatie of aanvullend onderzoek.
Alles over Urologie heeft brede informatie over alles wat er binnen de urologie speelt en voorziet in juiste informatievoorziening.

5. Seksualiteit en intimiteit

De behandeling kan invloed hebben op uw seksleven, bijvoorbeeld door lichamelijke veranderingen, vermoeidheid, zenuwbeschadiging of hormonale veranderingen. Veel mensen voelen onzekerheid. Dat is normaal. Bij mannen kunnen erectieproblemen of een droge zaadlozing optreden. Vrouwen kunnen last krijgen van pijn, vaginale droogte of een vervroegde overgang. Emoties spelen vaak een belangrijke rol in deze veranderingen.

Seksualiteit is een belangrijk onderdeel van het leven, maar kan door de behandeling op de achtergrond raken. Ook de partner kan zich anders voelen door de veranderingen. Het is belangrijk om hierover met elkaar in gesprek te blijven.

Waar kunt u terecht?

Verpleegkundig specialist voor eerste advies en verwijzing.
Seksuoloog, gynaecoloog, uroloog of bekkenfysiotherapeut voor gerichte behandeling.

Folders & Links

Seksualiteit –Stomavereniging

Informatie over seksualiteit en intimiteit bij het leven met een stoma.

KWF Kankerbestrijding:

Algemene informatie en ondersteuning voor mensen met kanker, inclusief aandacht voor seksualiteit.

Seksualiteit en Kanker – Kanker.nl
Betrouwbare informatie over de invloed van kanker op seksualiteit en intimiteit.Seksuologen Nederland (NVVS) of via kanker.nl Mogelijkheid om een erkende seksuoloog te vinden voor professionele begeleiding.
Genieten van elkaars aanrakingen – Seksuele Problemen

Praktische tips en adviezen bij veranderingen in intimiteit en lichamelijk contact.

Sick and Seks: Algemeen Kanker en Seksualiteit

Informatieplatform over de relatie tussen ziekte, kanker en seksualiteit.

Eigen folder “Seksuele functiestoornissen na behandeling van maligniteit in het kleine bekken”: wordt toegevoegd zodra beschikbaar

6. Psychosociale ondersteuning

Een diagnose kanker heeft invloed op uw emoties, gedachten en dagelijkse leven. U kunt zich angstig, verdrietig of onzeker voelen. U kunt ook vragen krijgen over uw relatie, uw werk of de toekomst.

Sommige mensen krijgen vragen over het leven, hun waarden of geloof. Dit noemen we levensvragen of existentiële vragen. Rouw en verlies kunnen ook een rol spelen.

Waar kunt u terecht?

De verpleegkundig specialist kan u doorverwijzen naar:

Maatschappelijk werk – in je eigen ziekenhuis of via Verwijsgids Kanker
Psycholoog – in je eigen ziekenhuis, via de huisarts of via Verwijsgids Kanker
Care for Cancer – Zorg Thuis
Een ethicus / geestelijk verzorger (voor levensvragen en zingeving) – in je eigen ziekenhuis of via Verwijsgids Kanker
IPSO, centra voor leven met en na kanker

U kunt ook hulp krijgen bij re-integratie in werk, bijvoorbeeld via een bedrijfsarts of BOCA‑consulent.

Op onze algemene website Ondersteunende zorg vindt u meer informatie hierover.

7 Beweging bij darmkanker – Oncologische revalidatie

Na diagnose en behandeling van endeldarmkanker kunt u last krijgen van vermoeidheid, conditieverlies, spierzwakte en pijn. Ook kan het moeilijk zijn om uw dagelijkse activiteiten weer op te pakken. Oncologische revalidatie helpt u om uw belastbaarheid op een veilige manier op te bouwen en om te gaan met de gevolgen van de behandeling.

Wat kunt u zelf doen?

Blijf in beweging. Probeer dagelijks minimaal een uur aan één stuk te bewegen, zoals wandelen of fietsen. Dit helpt uw conditie op peil te houden en bevordert het herstel.
Luister naar uw lichaam. Het is belangrijk om te luisteren naar de signalen van uw lichaam en overbelasting te voorkomen. Bouw de intensiteit van uw beweging langzaam op.
Verdeel uw energie. Probeer uw energie over de dag te verdelen. Maak gebruik van korte rustmomenten en wissel inspanning af met ontspanning.
Vermijd langdurige inactiviteit. Probeer een zittend of liggend leven te vermijden, zelfs als u zich moe voelt. Kleine dagelijkse activiteiten kunnen al veel verschil maken.

Oncologische fysiotherapie

Oncologische fysiotherapie richt zich specifiek op het verbeteren van uw fysieke conditie na kankerbehandeling. Een oncologiefysiotherapeut helpt u met het opbouwen van spierkracht, het verbeteren van uithoudingsvermogen en het herstellen van mobiliteit. Dit gebeurt via een persoonlijk trainingsprogramma dat is afgestemd op uw mogelijkheden en behoeften, zodat u veilig kunt bewegen zonder uzelf te overbelasten.

Oncologische revalidatie

Oncologische revalidatie is een breder programma dat niet alleen de fysieke kant van herstel aanpakt, maar ook aandacht besteedt aan de emotionele en sociale gevolgen van kanker en de behandeling. Het helpt u bij het verbeteren van uw algehele belastbaarheid en ondersteunt u bij het hervatten van dagelijkse activiteiten en werk.

Waar kunt u terecht?

Uw arts of verpleegkundig specialist kan u aanmelden voor een passend revalidatieprogramma.
Extra informatie en ondersteuning voor herstel zijn beschikbaar via Stichting Darmkanker, die het programma “Sterk na Darmkanker” Dit is een speciaal programma gericht op herstel na darmkankerbehandelingen.
Via de website van FyNeOn kunt u een oncologiefysiotherapeut bij u in de regio vinden.

Libra biedt oncologische revalidatie in de regio Eindhoven. Hier werkt een multidisciplinair team samen om u te begeleiden tijdens uw herstel, afgestemd op uw persoonlijke situatie en doelen

8. Ondersteuning na de behandeling.

Na afronding van de behandeling blijft ondersteuning beschikbaar. Tijdens controlebezoeken bespreekt u klachten en vragen met het behandelteam. U kunt (opnieuw) verwezen worden naar o.a. oncologiefysiotherapie, bekkenbodemfysiotherapie, diëtetiek, seksuologie, psychologie/maatschappelijk werk, geestelijke verzorging, uroloog/gynaecoloog of lotgenotenorganisaties.

Het ‘zwarte gat’ na de behandeling

Na afronding van de behandeling ervaren veel mensen een periode die voelt als een zwarte gat. Tijdens de behandeling heeft u regelmatig contact met zorgverleners en is er een duidelijk plan. Wanneer dit wegvalt, kan dat onzekerheid, leegte of onrust geven. U kunt merken dat u lichamelijk nog niet hersteld bent, terwijl uw omgeving denkt dat “het nu voorbij is”. Ook kunnen emoties die eerder op de achtergrond stonden, juist nu naar boven komen.

Dit is een normale reactie op een ingrijpende periode. Herstel na kanker gaat vaak in fases en kost tijd — zowel lichamelijk als mentaal.

Wat kan de huisarts voor u betekenen?

Uw huisarts speelt een belangrijke rol in deze periode. De huisarts:

kent uw medische voorgeschiedenis en uw thuissituatie
kan helpen bij het ordenen van klachten en zorgen
kan ondersteunen bij vermoeidheid, angst, somberheid of slaapproblemen
kan verwijzen naar passende hulp, zoals psychologie, maatschappelijk werk, fysiotherapie of revalidatie
blijft uw vaste aanspreekpunt, ook als u nog onder controle bent in het ziekenhuis

Veel mensen vinden het prettig om na de behandeling een gesprek met de huisarts te plannen. Dit kan helpen om vooruit te kijken, vragen te bespreken en samen te bepalen welke ondersteuning u nodig heeft.

Folders & Links & Apps

nl – Na de behandeling. Over herstel, emoties, vermoeidheid en het zwarte gat
NFK – Het zwarte gat na kanker. Ervaringen en uitleg over deze periode
nl – Na kanker. Rol van de huisarts, klachten en herstel
nl – Hulp van de huisarts. Wat de huisarts kan betekenen tijdens en na kanker
Darmkanker waaier – Overzicht met informatie over relevante apps en digitale hulpmiddelen voor patiënten die behandeld worden of zijn behandeld voor darmkanker.

Wie kan wat voor mij betekenen?

Klacht / vraag	Wie helpt?	Waar vind ik meer info?
Darmklachten / LARS (diarree, verstopping, aandrang, verlies ontlasting/winden)	Verpleegkundig specialist darmkanker; Bekkenbodemfysiotherapeut (MAPLe®)	Folder LAR‑syndroom – Catharina Ziekenhuis; Novuqare (MAPLe® specialisten)
Begeleiding bij darmproblemen (zelfmanagement)	Verpleegkundig specialist	Informatie en adviezen via behandelteam
Voeding en herstel	Verpleegkundig specialist; Diëtist; Stomaverpleegkundige	Folder Eiwitrijke voeding; WKOF – vezels;
Voeding bij een stoma	Stomaverpleegkundige; Diëtist	WKOF / Stichting Darmkanker – voeding bij stoma
Leven met een stoma (verzorging, materialen, werk, sport, reizen, intimiteit)	Stomaverpleegkundige; Stomavereniging	Folder Stomazorg – Catharina Ziekenhuis –; Stomavereniging
Blaasproblemen (moeite met plassen, urineverlies, aandrang)	Verpleegkundig specialist; Bekkenbodemfysiotherapeut; Uroloog / Gynaecoloog	Adviezen via behandelteam; MAPLe® specialisten
Seksualiteit & intimiteit (bij mannen en vrouwen)	Verpleegkundig specialist; Seksuoloog; Gynaecoloog; Uroloog; Bekkenbodemfysiotherapeut	Kanker.nl – seksualiteit; NVVS; Stomavereniging; Sick and Sex
Emotionele ondersteuning (angst, somberheid, onzekerheid)	Psycholoog; Maatschappelijk werk; Verpleegkundig specialist	Verwijsgids Kanker; IPSO; Kanker.nl
Zingeving & levensvragen	Geestelijk verzorger / ethicus	Catharina Ziekenhuis – geestelijke verzorging; Verwijsgids Kanker
Vermoeidheid, conditieverlies, spierzwakte, pijn	Oncologiefysiotherapeut; Revalidatieteam	FyNeOn; Libra Revalidatie
Oncologische revalidatie (lichamelijk, mentaal en sociaal herstel)	Arts; Verpleegkundig specialist; Multidisciplinair revalidatieteam	Libra – oncologische revalidatie; Sterk na Darmkanker
Re‑integratie in werk	Bedrijfsarts; Maatschappelijk werk; BOCA‑consulent; Huisarts	Verwijsgids Kanker; ondersteuning via ziekenhuis
Ondersteuning na de behandeling (‘zwarte gat’)	Huisarts; Verpleegkundig specialist	Kanker.nl – na de behandeling; NFK – het zwarte gat; Thuisarts.nl
Lotgenotencontact	Stomavereniging; IPSO; Stichting Darmkanker	Websites van patiëntenorganisaties
AYA‑zorg (18–39 jaar)	AYA‑zorgteam Catharina Ziekenhuis	Catharina Ziekenhuis – AYAzorg

Wilt u meer weten?

Hier vindt u extra informatie die aansluit bij uw situatie.

Ondersteunende zorg bij kanker: hier leest u uitgebreid over psychosociale zorg, voeding, beweging, seksualiteit, AYA‑zorg, zingeving en meer.
LARS-syndroom – uitgebreide uitleg en praktische tips
Seksualiteit en kanker – achtergrondinformatie en verwijzingen
Stomaverpleegkundige en stomamaterialen
Samen sterker – Stomavereniging
Levensvragen en zingeving – begeleiding door een geestelijk verzorger
AYA‑zorg (18–39 jaar) – ondersteuning bij werk, opleiding, relaties, vruchtbaarheid en toekomstvragen
Stichting Darmkanker -Informatie en steun van Stichting Darmkanker voor mensen met darmkanker.

Neem bij zorgen of aanhoudende klachten contact op met uw verpleegkundig specialist of behandelteam. Samen kijkt u welke ondersteuning het beste past.

Let op: medische situaties kunnen per persoon verschillen. De adviezen op deze pagina vervangen geen persoonlijk medisch advies. Bespreek altijd uw situatie met uw zorgverlener.