Endometriose
Endometriose is een chronische aandoening die veel invloed kan hebben op uw dagelijks leven. U kunt veel pijn hebben, moe zijn en misschien moeilijk zwanger worden. Het Catharina Ziekenhuis is een erkend expertisecentrum voor de diagnose en behandeling van endometriose en gespecialiseerd in diepe endometriose.
Wat is endometriose?
Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder (het endometrium) ook buiten de baarmoeder voorkomt. Dit weefsel kan zich hechten aan het buikvlies of aan organen in de buik. Hierdoor kunnen ontstekingsreacties ontstaan die pijn veroorzaken.
Hoe vaak endometriose voorkomt, is niet precies bekend. Naar schatting heeft 2 tot 10 procent van de vrouwen endometriose, en ongeveer de helft van de vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen. Wereldwijd zijn er naar schatting 190 miljoen vrouwen en meisjes met endometriose.
Veelvoorkomende klachten zijn pijnlijke menstruaties, pijn tijdens of na het vrijen, pijn bij plassen of poepen, chronische bekkenpijn en vermoeidheid. Sommige vrouwen worden moeilijker zwanger. Endometriose gaat niet over, maar na de overgang verdwijnen de klachten meestal.
Vormen van endometriose
Endometriose komt in verschillende vormen voor. Deze vormen kunnen apart voorkomen, maar ook tegelijk.
Oppervlakkige endometriose
Oppervlakkige endometriose, ook wel buikvlies-endometriose genoemd, is de meest voorkomende vorm van endometriose. Ongeveer 9 van de 10 vrouwen met endometriose hebben deze vorm. De aandoening kan op verschillende plaatsen in de buik voorkomen, maar groeit niet door in diepere weefsels of organen.
Oppervlakkige endometriose is vaak niet zichtbaar op een echo of MRI-scan. Op basis van uw klachten kan de arts toch vermoeden dat u endometriose heeft. Soms is een kijkoperatie nodig om dit vast te stellen en direct te behandelen.
Endometriose in de eierstokken
Bij endometriose in de eierstokken ontstaan met bloed gevulde holtes, ook wel cysten genoemd. Deze cysten worden soms chocoladecysten genoemd omdat het oude bloed een bruine kleur heeft. De medische naam hiervoor is een endometrioom. De cysten kunnen klein blijven, maar soms ook groter worden.
Diepe endometriose
Bij diepe endometriose groeit het weefsel door in diepere lagen van weefsels of organen. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen in de darm, blaas, urineleider of de ophangbanden van de baarmoeder. Hierdoor kunt u pijn hebben en kunt u ook klachten bij het plassen of de ontlasting ervaren.
Diepe endometriose komt voor bij ongeveer 1 op de 10 vrouwen met endometriose. De aandoening bevindt zich meestal onder in de buik, maar kan ook op andere plekken voorkomen, zoals in een litteken van een eerdere operatie.
Het Catharina Ziekenhuis is gespecialiseerd in de behandeling van diepe endometriose.
Adenomyose
Adenomyose lijkt op endometriose. Bij adenomyose groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies in de spierwand van de baarmoeder. Veel vrouwen met endometriose hebben ook adenomyose, en andersom. Daarom onderzoeken we bij vrouwen met endometriose ook altijd of er sprake is van adenomyose. Lees uitgebreide informatie over Adenomyose.
Zorgpad
De diagnose en eventuele behandeling van endometriose bestaan uit verschillende stappen. Dit behandeltraject noemen wij een zorgpad. Samen met uw gynaecoloog bespreekt u welke onderzoeken, begeleiding en behandelingen het beste passen bij uw klachten, persoonlijke situatie en eventuele kinderwens.
-
Klachten bij endometriose
Endometriose kan klachten geven, maar dat hoeft niet. Sommige vrouwen merken er weinig of niets van, terwijl anderen er dagelijks veel last van hebben. Hoe ernstig de klachten zijn hangt niet altijd samen met de hoeveelheid endometriose. Ook een klein gebied met endometriose kan veel pijn geven. Welke klachten u ervaart, heeft wel vaak te maken met de plek(ken) waar de endometriose zich bevindt.
Pijn en bloedverlies tijdens de menstruatie
Door endometriose kunt u buikpijn tijdens de menstruatie hebben. Deze pijn kan in de loop van de jaren erger worden en steeds vroeger beginnen. Zelfs al voordat de menstruatie start. Sommige vrouwen hebben altijd pijn, ook tussen de menstruaties door. Dit kan zo hevig zijn dat de normale dagelijkse dingen niet meer lukken.Pijn bij vrijen
Als endometriose in de buurt van de eierstokken, baarmoeder, blaas of darm zit, kunt u pijn hebben tijdens of vlak na het vrijen. Sommige vrouwen worden hierdoor angstig voor meer pijn en spannen onbewust de bekkenbodemspieren aan, waardoor de pijn kan verergeren. Een bekkenfysiotherapeut kan soms helpen om deze spieren weer te ontspannen.Klachten bij de ontlasting
Endometriose geeft soms problemen met de ontlasting. Naar het toilet gaan kan dan bijvoorbeeld pijnlijk of moeilijk zijn. Bij sommige vrouwen gebeurt dat alleen tijdens de menstruatie. Ook kunt u last krijgen van diarree of juist verstopping. En misschien ziet u bloed in de ontlasting. Dit kan een teken zijn van diepe endometriose in de darmwand.Klachten bij het plassen
Door endometriose kunt u klachten hebben bij het plassen. U heeft bijvoorbeeld pijn tijdens het plassen of moet vaker plassen dan normaal. Soms zit er bloed in de urine. Dit kan betekenen dat de endometriose in de blaas is gegroeid.Problemen met de vruchtbaarheid
Vrouwen met endometriose hebben vaker moeite om zwanger te worden. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Zo kunnen verklevingen ervoor zorgen dat de eicel en zaadcellen elkaar soms minder goed bereiken. Ook kan vrijen moeilijk of te pijnlijk zijn. Over het algemeen geldt: hoe ernstiger en uitgebreider de endometriose, hoe kleiner de kans dat u zonder medische hulp zwanger wordt.We bieden alle vormen van vruchtbaarheidsbehandelingen aan om u te kunnen begeleiden als zwanger worden niet vanzelf lukt.
-
Onderzoek en diagnose
Op basis van uw klachten kan de arts vermoeden dat u endometriose heeft. Om de diagnose vast te stellen en in kaart te brengen waar de endometriose zich bevindt, kunnen verschillende onderzoeken nodig zijn:
- Gynaecologisch onderzoek
- Echoscopisch onderzoek
- MRI-scan
- Kijkoperatie
Gynaecologisch onderzoek
Bij een gynaecologisch onderzoek kijkt en voelt de arts in de vagina. Dit wordt ook wel een inwendig onderzoek genoemd. Endometriose kan tijdens dit onderzoek op sommige plekken zichtbaar of voelbaar zijn. Lees meer in de folder: Eerste bezoek aan de gynaecoloogEchoscopisch onderzoek
Bij een endometriose-echoscopie gebruiken we meestal een inwendige echo. Hiermee bekijken we de organen in het bekken, zoals de baarmoeder, eierstokken, blaas en darmen. We onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor endometriose of adenomyose. Door ontwikkelingen in de echoscopie kunnen we tegenwoordig veel vormen van endometriose op een echo herkennen.MRI-scan
Soms is aanvullend een MRI-scan nodig. Met een MRI kunnen we endometriose zichtbaar maken die niet altijd goed op een echo te zien is. Vooral endometriose van de blaas, urineleiders en darmen kan hiermee beter in beeld worden gebracht. Een MRI-scan is niet altijd nodig. Uw arts bespreekt met u of dit onderzoek in uw situatie meerwaarde heeft.Kijkoperatie
Soms adviseert de gynaecoloog een kijkoperatie (diagnostische laparoscopie). Via kleine sneetjes in de buik bekijkt de arts of er sprake is van endometriose. Als er endometriose op het buikvlies aanwezig is, kan deze vaak tijdens dezelfde operatie worden verwijderd. -
Behandeling van endometriose
Endometriose hoeft niet altijd behandeld te worden. Als u kleine plekjes met endometriose blijkt te hebben die geen klachten geven, dan kunt u rustig afwachten. Soms kan het dan verstandig zijn om onder controle te blijven. Bespreek met uw gynaecoloog of dat in uw situatie nodig is en zo ja, hoe vaak. Bij uitgebreide endometriose is een behandeling vaak wel aan te raden, ook als u weinig klachten hebt.
Welke behandeling het beste bij u past, hangt af van uw klachten, persoonlijke situatie en eventuele kinderwens. Samen met uw gynaecoloog bespreekt u welke behandeling het meest geschikt is.
De behandeling kan bestaan uit:
- behandeling van klachten, zoals pijn of hevig bloedverlies
- een behandeling met hormonen
- een operatie
Vaak is een combinatie van behandelingen nodig. Ook kan de behandeling in de loop van de tijd veranderen als uw klachten of wensen veranderen.
Uw gynaecoloog bespreekt met u wat de mogelijkheden zijn in uw situatie. Daarbij is het belangrijk om de ernst van de klachten, de mogelijke risico’s en bijwerkingen van de behandeling en eventueel (toekomstige) kinderwens samen goed af te wegen. Het doel van de behandeling is om de klachten te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Als orgaanschade dreigt is het doel ook om de gezondheid te beschermen.
-
Controle en begeleiding
Endometriose is een chronische aandoening. Daarom kan het nodig zijn dat u langere tijd onder controle blijft. Of controles nodig zijn, hangt af van uw klachten en de vorm van endometriose.
Een behandeling vermindert vaak de klachten, maar neemt deze niet altijd volledig weg. Ook kunnen klachten in de loop van de tijd veranderen. Samen met uw gynaecoloog bespreekt u regelmatig of de behandeling nog goed aansluit bij uw situatie en wensen.
Heeft u een kinderwens of verandert deze in de toekomst? Dan bekijken we samen welke begeleiding of behandeling bij u past.
Vragen over endometriose?
Bel 040 - 239 93 00Topklinisch Expertisecentrum
Het Catharina Ziekenhuis heeft zich de afgelopen vijftien jaar ontwikkeld tot een expertisecentrum voor endometriose en adenomyose in Zuid-Nederland. De NVOG heeft ons benoemd tot level 2 expertisecentrum. Dat betekent dat verschillende specialisten in ons ziekenhuis nauw samenwerken bij de diagnose en behandeling van alle vormen van endometriose, waaronder diepe endometriose.
Wij werken ook nauw samen met ziekenhuizen in de regio. Patiënten met diepe endometriose worden voor hun behandeling naar het Catharina Ziekenhuis verwezen. Na de behandeling kan de verdere begeleiding vaak weer in het eigen ziekenhuis plaatsvinden. Ook worden patiënten uit het hele land regelmatig naar ons verwezen voor een second opinion.
Gynaecologen prof. dr. Huib van Vliet, dr. Dana Huppelschoten en drs. Daniëlle van Gastel van het Catharina Ziekenhuis hebben speciale expertise op het gebied van diepe endometriose.
Topklinische zorg
Het Catharina Ziekenhuis is al jarenlang erkend als STZ Topklinisch Expertisecentrum voor diepe endometriose. Daardoor kunnen wij hooggespecialiseerde zorg bieden die niet in ieder ziekenhuis beschikbaar is. Topklinische zorg betekent altijd: zorg op hoog niveau, vaak unieke zorg, patiëntgericht en met gedreven professionals.
Wetenschappelijk onderzoek
De specialisten van de afdeling Gynaecologie van het Catharina Ziekenhuis doen veel onderzoek naar nieuwe technieken om endometriose en adenomyose te behandelen. We werken samen met academische ziekenhuizen, zoals het Maastricht Universitair Medisch Centrum en het Radboudumc in Nijmegen. Ook hebben we voor allerlei onderzoeken rondom endometriose een samenwerkingsverband met het Universitair Ziekenhuis Gent in België.
Meer informatie
Patiëntenvereniging: www.endometriose.nl
Europese richtlijn over endometriose: Richtlijn – Endometriose Stichting
De Gynaecoloog: Endometriose | De Gynaecoloog
Bij verminderde vruchtbaarheid: www.freya.nl
Endometriose wijzer: Endometriose wijzer | Alles wat je zoekt over endometriose