Prostaatkanker

Prostaatkanker (prostaatcarcinoom) ontwikkelt zich in de cellen van de klierbuisjes van de prostaat, een klier met de vorm en grootte van een kastanje die rondom de urinebuis ligt. Prostaatkanker is bij mannen de meest voorkomende soort kanker in Nederland. Per jaar krijgen meer dan 10.000 mannen in Nederland prostaatkanker. 70 procent van deze mannen is ouder dan 65 jaar.

Oorzaak
Het is nog niet precies duidelijk wat de oorzaak is van prostaatkanker. Eén van de mogelijke oorzaken is leeftijd. Hoe ouder u bent, hoe groter de kans is dat u prostaatkanker krijgt. Mogelijk dat verandering in de hormonen en een bepaalde leefstijl ook een rol spelen. Prostaatkanker komt vaker voor bij mannen in West-Europa en de Verenigde Staten. Soms kan erfelijkheid ook een rol spelen bij het krijgen van prostaatkanker.

Symptomen
Mannen krijgen niet altijd klachten van prostaatkanker. Meestal ontwikkelt prostaatkanker zich langzaam en zijn er geen duidelijke symptomen. Prostaatkanker wordt vaak ontdekt als mannen naar de huisarts gaan met plasklachten. Deze klachten wijzen niet direct op prostaatkanker, ze kunnen namelijk ook horen bij een ontsteking van de prostaat of een goedaardige prostaatvergroting.

Voorbeelden van deze symptomen kunnen zijn:

  • Pijn bij het plassen
  • Pijn bij de zaadlozing
  • Bloed bij de urine of sperma
  • Zwakke urinestraal en/of langere tijd nodig hebben om te plassen
  • Niet goed kunnen beginnen met plassen
  • Niet goed uit kunnen plassen
  • Vaker het gevoel hebben te moeten plassen
  • Nadruppelen
  • Incontinentie

Onderzoeken
Om de diagnose prostaatkanker te kunnen stellen, zijn verschillende onderzoeken nodig. Hierbij kan het gaan om één of meer van de volgende onderzoeken:

  • Bloedonderzoek PSA (prostaat specifiek antigeen)
    PSA is een normaal eiwit dat bij iedere man in hoge concentratie in de prostaat aanwezig is. Het PSA heeft als functie om het sperma vloeibaar te houden. Bij alle aandoeningen van de prostaat kan het PSA in het bloed verhoogd zijn. Dus bij prostaatontsteking, prostaatkanker en bij prostaatvergroting kan het PSA hoger zijn dan normaal. PSA is specifiek voor de prostaat, maar niet voor een ziekte.
  • Rectaal toucher
    Een belangrijk onderdeel van de diagnostiek naar prostaatkanker is het rectaal toucher. Hierbij wordt met de vinger via de anus de prostaat gevoeld en beoordeeld op onregelmatigheden.
  • Echo prostaat
    Met behulp van dit inwendig (via de anus) onderzoek kan de arts de prostaat en de omgeving ervan afbeelden. Dit gebeurt met ultrageluidsgolven.
  • MRI prostaat
    MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging. Het houdt in dat er afbeeldingen gemaakt worden met behulp van een sterk magneetveld en radiogolven. Op deze manier kunnen we bepaalde delen van het lichaam zichtbaar maken die met röntgenstralen of echografie niet te zien zijn. Voorafgaande aan prostaatbiopten wordt tegenwoordig in vrijwel alle gevallen eerst een MRI-scan van de prostaat gemaakt. Hierdoor is de uroloog geïnformeerd of er een afwijking te zien is, maar ook waar deze afwijking zit.
  • (MRI gefuseerde) Transrectale prostaatbiopten
    Om te bepalen of een verdachte afwijking prostaatkanker is, moet er weefsel worden afgenomen (door middel van echogeleide prostaatbiopten) dat onder de microscoop wordt onderzocht. Dit gebeurt meestal onder geleide van een echografie. Soms is de verdachte afwijking echter niet te zien met echografie. Deze afwijking is dan alleen zichtbaar op een MRI-scan. Beelden van de MRI kunnen dan gefuseerd worden over de echo beelden die bij u worden gemaakt, zo kunnen er zeer nauwkeurige biopten worden afgenomen. In uitzonderlijke gevallen moeten biopten onder MRI-geleide worden verricht.
  • PSMA/PET/CT
    Bij een PSMA-PET/CT wordt er een radioactief-gelabelde stof (PSMA) toegediend wat vooral bindt aan prostaatkankercellen. Nadat het PSMA is toegediend, wordt er een scan gemaakt waarop gezien kan worden waar dit middel zich focust. Dit geeft aanwijzingen in hoeverre de prostaatkanker al dan niet uitgezaaid is.
  • Botscan
    Een skeletscintigrafie of botscan is een onderzoek waarbij het skelet met behulp van een zeer kleine hoeveelheid radioactieve stof zichtbaar wordt gemaakt. Nadat deze stof via een injectie is toegediend, ontstaat in het skelet een kleine hoeveelheid straling. Een speciale camera (de gammacamera) registreert deze straling en verwerkt deze tot een zichtbaar beeld.
  • Lymfeklierverwijdering
    Bij deze operatie worden de lymfklieren in het bekken verwijderd. Vervolgens worden deze lymfeklieren onder de microscoop onderzocht om er zeker van te zijn of er wel of geen uitzaaiingen in de lymfeklieren aanwezig zijn.

Behandeling
Na de onderzoeken ziet uw behandelend uroloog u terug op de polikliniek om de uitslag te bespreken. Alle behandelingsopties worden samen met u en ook met de verpleegkundig consulent doorgenomen zodat we tot een verantwoorde keuze komen. Om te ondersteunen bij het maken van deze keuzen bieden we u ook keuzehulp aan. Alle patiënten met prostaatkanker worden besproken in ons wekelijks multidisciplinair overleg, waarbij alle betrokken vakgroepen bij betrokken zijn (zoals onder andere de behandelend uroloog, medisch oncoloog, radiotherapeut, patholoog-anatoom en radioloog). Zo komen we samen tot het beste behandeladvies voor de individuele patiënt. Wanneer de prostaatkanker nog niet is uitgezaaid, zijn meerdere opties mogelijk:

  • Active surveillance (waakzaam afwachten)
  • Operatie (kijkoperatie met de robot)
  • Uitwendige radiotherapie (bestraling)
  • Inwendige radiotherapie (brachytherapie)

Als genezing onmogelijk blijkt, richt de behandeling zich op het remmen van de ziekte en/of verlichten van de klachten (palliatieve behandeling). In deze fase kan hormoontherapie, chemotherapie of bestralen een mogelijkheid zijn.

© 2021 Catharina Ziekenhuis - Alle rechten voorbehouden